سایت تحقیقاتی علوم و ریاضی
محمد علی معمار

صفحه نخست
بايگاني شده ها
تماس با نویسنده
اضافه به علاقمندی ها
صفحه خانگی شود

مطالب اخیر
نکات مهم درس علوم سوم راهنمایی
تولید مثل و تشکیلات کندوی زنبور عسل:
زنبور گزیدگی(2)
پرستار زنبور گزیدگی
تالس(2)
خواص: ژل رویال ، زهر زنبور ، گرده گل ، موم عسل
تالس(1)
فیساغورث(2)
فیسا غورث (1)

نویسنده



دسته بندی موضوعی
(2)(۱)
(4)(۱)
(6)(۱)
(7)(۱)
(8)(۱)
(9)(۱)

آرشیو
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧


لینک دوستان
  قالب وبلاگ
اخبار ايران
اخبار ict
تفريحات اينترنتي
تالارهاي گفتگو
ماکرومدیا ایکس

آمار و خروجی وبلاگ
  rss 2.0  



لوگو دونی
وبلاگ فارسی



برای زنده ماندن باید هر قسمت از بدن هماهنگ با بقیه قسمت ها عمل کند.
ارتباط بخشهای مختلف بدن با ارسال علامت های الکتریکی (دستگاه عصبی) و شیمیایی (دستگاه هورمونی) یا هردوی آن ها صورت می گیرد.
هماهنگی:
هماهنگی پاسخی در برابر شرایط محیط خارجی و محیط داخلی بدن است.
وقتی محیط اطراف جاندار تغییر کند نوع رفتار آن جاندار نیز عوض می شود.
بین سلول های جاندار پرسلولی تقسیم کار صورت گرفته است.
دستگاه عصبی:
وظیفه دستگاه عصبی کنترل ، ارتباط و هماهنگی بین اندام های مختلف بدن است.
به سلول های عصبی نورون گفته می شود.
دستگاه عصبی شامل شبکه ای از سلول های عصبی به نام نورون است با یکدیگر ارتباط دارند.
وظیفه شبکه نورونی دستگاه عصبی: شبکه نورون ها به طور پیوسته اطلاعاتی را درباره شرایط داخلی و شرایط محیطی جمع آوری، هماهنگ کرده، آن ها را تفسیر می کند.
بخش های دستگاه عصبی: 1 – دستگاه عصبی مرکزی 2 – دستگاه عصبی محیطی
دستگاه عصبی مرکزی شامل: 1 – مغز 2 – نخاع
دستگاه عصبی مرکزی اجتماعی از نورون ها به صورت مغز و نخاع است که مراکز کنترل اعمال ارادی و غیر ارادی بدن هستند.
نقش دستگاه عصبی مرکزی: این دستگاه اطلاعات دریافت شده از محیط بیرون و درون بدن را تفسیر می کند و به آن ها پاسخ می دهد.
دستگاه عصبی محیطی شامل اعصابی است که از مغز و نخاع منشعب شده اند و ارتباط آن ها را با بخش های مختلف بدن برقرار می کند.
بیش تر بدانید.
نقش مراکز عصبی (مغز و نخاع) مانند نقش رهبر یک گروه سرود است که با حرکات دست خود اعضای گروه را هدایت کرده و بین آن ها هماهنگی ای می کند.
بزرگترین بخش مغز مخ است.
مخ از دو نیم کره درست شده است: 1 – نیم کره سمت راست 2 – نیم کره سمت چپ
نقش نیم کره راست مغز: نیم کره راست مغز مسئول کنترل کارهای طرف چپ بدن است و در مجموع نیمکره راست بیشتر در زمینه های هنری و ادبیات فعالیت دارد و فعالیت هایی مانند چپ دست بودن، درک موسیقی، درک هنری، درک سه بعدی، بصیرت و تصور و خیال را بهتر انجام می دهد.
نقش نیم کره چپ مغز:نیم کره چپ کنترل حرکات طرف راست بدن را برعهده دارد و در مجموع نیم کره چپ کارهای مهندسی، ریاضیات و استدالال را بهتر انجام می دهد.
چون مغز افراد مختلف توانایی های متفاوتی دارد پس بهتر است هرکس متناسب با توانایی مغزی خود رشته تحصیلی و نوع کارهایش را انتخاب کند.
نورون ها:
مراکز عصبی و اعصابی که از آن ها منشعب شده اند همه از سلولهای عصبی یا نورون ها ساخته شده اند.
نورون ها از نظر شکل، ساختمان و اندازه با یک دیگر متفاوت اند
اجزای نورون: همه نورن ها از جسم سلولی، دندریت و آکسون تشکیل شده اند.
نامگذاری شکل 120
جسم سلولی نورون: جسم سلولی شامل هسته، سیتوپلاسم و غشای سلولی است.
دندریت و آکسون: دندریت و اکسون دنباله های سیتوپلاسمی نورون اند که گاه بسیار طویل هستند.
تار (رشته) های عصبی: اجتماع دندریت ها و آکسون ها که دنباله های سیتوپلاسمی نورون اند تار (رشته) عصبی نامیده می شوند.
اعصاب: از اجتماع تار (رشته) های عصبی اعصاب تشکیل می شوند
مراکز عصبی را می توان با یک مرکز تلفن مقایسه کرد.
وظیفه یا کارنورون ها: کار نورون ها انتقال پیام عصبی به مراکز عصبی و از آنجا به همه نقاط بدن است.
نورون عمل انتقال پیام عصبی را فقط در یک جهت انجام می دهد.
پیام عصبی در طول نورون ها جریان می یابد و منتقل می شود.
نوورن ها با یکدیگر و نیز با اندام های مختلف بدن در ارتباط اند.
سیناپس: محل ارتباط نورون ها با یکدیگر و یا با اندام های مختلف
در سیناپس نورون ها به یک دیگر یا به اندام های بدن متصل نمی شوند بلکه فقط آکسون و دندریت آن ها کنار هم یا در کنار اندام ها قرار دارد و پیام عصبی بین آن ها از دندریت ها به سمت آکسون جریان می یابد.
انواع نورون ها از نظر عملی: 1 – حسی 2 – رابط 3 – حرکتی
ویژگی های نورون حسی: دندریت بلند و آکسون کوتاه دارد.
ویژگی های نورون حرکتی: دندریت کوتاه و آکسون بلند دارد.
کار یا وظیفه نورون حسی: انتقال پیام عصبی از اندام های حسی و اعضای داخلی بدن به سمت مراکز عصبی
کار یا وظیفه نورون رابط: انتقال پیام عصبی در مراکز عصبی و برقراری ارتباط بین نورون های حسی و حرکتی
کار یا وظیفه نورون حرکتی: انتقال پیام عصبی از مراکز عصبی به کلیه بخش های عمل کننده بدن (مثل غده ها و ماهیچه ها)
اندام های عمل کننده بدن: ‌1 – غده ها  2 – ماهیچه ها
شکل 121
موقعیت جسم سلولی نورون های مختلف نسبت به دندریت و آکسون ها
نورون رابط کوچکتر از نورون حسی و نورون حرکتی است.
انتقال پیام عصبی در طول نورون به صورت یک طرفه انجام می گیرد.
بیش تر بدانید:
مواد مخدر: ترکیبات خاصی هستند که در انتقال پیام های عصبی اختلال ایجاد می کنند.
مثال برای مواد مخدر: مورفین و هروئین
عمل مواد مخدر: گروهی از این مواد مخدر مانند مورفین و هروئین مانع از عمل طبیعی نورون ها در انتقال پیام می شود و نظم بدن را به هم می زند.
اثرات مواد مخدر مانند مورفین و هروئین در بدن: 1 – ضربان های قلب نا منظم می شود.
2 – فشار خون بالا می رود.
3 – گوارش مختل می شود.
4 – مفصل ها و ماهیچه ها دچار خستگی و درد می گردد و رفتار شخص غیر طبیعی می شود.
انعکاس:
همه اعمال ما ارادی نیستند.
اعمال انعکاسی: گاهی اوقات کارهایی را به صورت غیر ارادی، بسیار سریع و بدون تفکر و اغلب به عنوان حفاظت از خود انجام می دهیم که به آنها اعمال انعکاسی می گویند.
انعکاس ها اغلب برای حفاظت بدن انجام می گیرند.
انعکاس ها ممکن است ساده یا پیچیده باشند.
مثال برای انعکاس ساده: در اثر برخورد دست به یک جسم داغ فقط دستمان را عقب می کشیم.
مثال برای انعکاس پیچیده: در اثر برخورد دست با جسم داغ دست خود را عقب می کشیم و بدن خود را نیز دور می کنیم و حتی یک قدم به عقب می رویم.
مسیر رفت انکاس نخاعی: 1 - برخورد جسم تیز با انگشت 2 - تحریک گیرنده درد در پوست 3 - ارسال پیام به نخاع توسط نورون حسی 4 -  ارتباط با نورون رابط 5 - ارتباط با نورون حرکتی 6 - ارسال پیام به ماهیچه دست.
جسم سلولی نورون حسی در خارج از نخاع قرار دارد.
جسم سلولی نورون رابط و نورون حرکتی در داخل نخاع قراردارد.
دستگاه هورمونی:
دستگاه های هماهنگ کننده بدن: 1 – دستگاه عصبی 2 – دستگاه هورمونی
برقرای ارتباط بین سلول های بدن از طریق پیام های هورمونی و عصبی صورت می گیرد.
مقایسه دستگاه عصبی و دستگاه هورمونی: 1 – پیام هورمونی ارتباط را از طریق شیمیایی برقرار می کند ولی پیام عصبی تا حدود زیادی ماهیت الکتریکی دارد.
2 – در ارتباط های عصبی نیز مواد شیمایی دخالت دارند.
برقرار ی ارتباط الکتریکی(دستگاه عصبی) را می توان به شبکه ارتباط تلفنی یک شهر تشبیه کرد.
برقراری ارتباط شیمیایی (دستگاه هورمونی) را می توان به شبکه ارتباط مطبوعاتی یک شهر تشبیه کرد.
هورمون: ترکیبات شیمیایی خاصی در بدن هستند که از غده های خاصی در خون ترشح می شوند.
هورمون ها در حقیقت رابط های شیمیایی هستندکه بین فعالیت های اجزای تشکیل دهنده بدن هماهنگی به وجود می آورند.
هورمون ها به مقدار بسیار کم ترشح می شوند و به وسیله خون به اندام هدف خود می رسند.
اندام هدف: شامل مجموعه ی خاصی از سلول های حساس به یک هورمون
عمل هورمون ها در اندام هدف: در آن جا باعث کاهش یا افزایش شدت یک نوع فعالیت و در واقع تنظیم ان فعالیت می شوند.
تشبیه هورمون، غده و اندم هدف: غده مثل تیرانداز، هورمون مثل تیر و اندام هدف مثل هدف تیرانداز
برخی غده ها یک هورمون و گروهی چند هورمون ترشح می کنند.
مقدار ترشح هورمون همواره باید به اندازه مشخصی باشد.
افزایش یا کاهش مقدار هورمون باعث ایجاد بیماری می گردد.
راه های کنترل میزان ترشح هورمون ها:
1 – هر غده میزان هورمون تولیدی خود را به دقت زیر نظر دارد.
2 – هر غده و هورمون تولیدی معمولا توسط غده ی هیپوفیز هم کنترل می شود.
3 – غده هیپوفیز نیز تحت نظارت بخشی از مغز قرار دارد.
پس: بعضی  از کارها را هر دو دستگاه عصبی و هورمونی با ارتباط و هماهنگی هم دیگر انجام می دهند.
شکل 125:
مثال برای غده ها:   1 - هیپوفیز 2 – تیروئید 3 – غده فوق کلیه 4 – لوزالمعده
   5 – تخمدان ها (در دخترها) 6 – بیضه ها (در پسر ها)
محل هر یک از غده ها
وظیفه غده های مختلف در بدن:
وظیفه هیپوفیز:                    تنظیم رشد و تنظیم فعالیت سایر غده های درون ریز
وظیفه تیروئید:                    تنظیم سوخت و ساز مواد در سلول
وظیفه غده فوق کلیه:                        تنظیم وضعیت عمومی بدن برای مقابله با شرایط دشوار جسمی و روحی
وظیفه لوزالمعده:                  تنظیم میزان قند خون
وظیفه تخمدان ها:                1 - تنظیم فعالیت های تولیدمثلی
2 – بروز صفات ثانویه جنسی
وظیفه بیضه ها:                   1 - تنظیم فعالیت های تولیدمثلی
2 – بروز صفات ثانویه جنسی
هر هورمون کار مشخصی انجام می دهد.
بعضی هورمون ها کارهای مختلفی را برعهده دارند.
توضیح شکل 125
مثال برای هورمون هایی که کارهای مختلفی انجام می دهند: هورمون عواطف
نحوه ترشح هورمون عواطف:
1 - حساس یک خطر (دیدن توسط چشم)  2 - ارسال به مغز و هیپوفیز  3 - اثر برغده فوق کلیه   4 – ترشح هورمون عواطف
اثرات هورمون عواطف:      1 – اثر بر قلب:                   افزایش ضربان ها
2 – رگ های خونی:                         باز شدن
3 – پوست:                       عرق کردن
4 – کبد:                          افزایش قند خون
هورمون های موثر در رشد بدن: هورمون های هیپوفیز و تیروئید
تاثیر هورمون غده تیروئید در رشد بدن، بیشتر مربوط به دوران جنینی است.
از غده هیپوفیز هورمون های زیادی ترشح می شود.
هورمون رشد از غده هیپوفیز ترشح می شود.
عمل هورمون رشد: این هورمون بر ناحیه انتهایی استخوان های دراز اثر می کند که نتیجه آن افزوده شدن بر طول قد با تبدیل غضرف به استخوان تا سن 20 سالگی است.
مقدار ترشح هورمون رشد بسیار اهمیت دارد.
کم یا زیاد شدن هورمون رشد باعث ایجاد بیماری می شود.
در تنظیم میزان قند خون 5 نوع هورمون موثرند: از این 5 نوع هورمون یکی یعنی هورمون انسولین که از لوزالمعده ترشح می شود باعث کاهش قند خون و ورد آن به سلول ها می گردد ولی بقیه هورمون ها که یکی از آنها از لوزالمعده ترشح می شود باعث افزایش قند خون می شوند.
هورمون های موثر در تنظیم میزان قند خون:               1 – هورمون های لوزالمعده (دو هورمون)
 2 – هورمون های غده فوق کلیه (سه هورمون)
بیماری دیابت همان مرض قند می باشد.
گاهی برای انجام یک فرایند (انجام یک کار)، تاثیر چند هورمون لازم است.
مثال برای مواردی که برای انجام یک فرایند چند هورمون لازم است: 1 – تنظیم قند خون
         2 – تنظیم رشد
تنظیم رشد و تنظیم قند خون از مواردی هستند که تحت تاثیر عمل چند نوع هورمون قراردارند.
تهیه و تنظیم: وحید لطفی دبیر زیست شناسی ارومیه

...

محمد علی معمار : ساعت ۱٠:۱٠ ‎ق.ظ در پنجشنبه ۱٦ خرداد ،۱۳۸٧


تولید مثل و تشکیلات کندوی زنبور عسل:

زنبورهای یک کندو شامل یک ملکه، چند صد زنبور نر ون چندین هزار زنبور کارگر می باشد. در تابستان و بهار که زنبورها فعالیت زیادی برای جمع آوری شیره دارند کندو ممکن است 5-7 کیلو زنبور داشته باشد و تعداد زنبورهای نر در این موقع زیادتر از هر موقع دیگر در کندو دیده شوند. هر یک از این دو نوع زنبور وظیفه خاصی دارند ولی منظوری که یک کندو تعقیب می نماید عبارت از بقای نسل و یا دفاع و نگهداری کندو می باشد و نظر انفرادی در بین نیست و هیچکدام از آنها در نتیجه سعی انفرادی قادر نیستند که برای مدت طولانی زنده بمانند و بنابراین هدف آنها به طور دسته جمعی انجام می گیرد.

ملکه
ملکه زنبور عسل بسادگی از کارگران و زنبور نر مشخص می شود. ملکه نسبتا درشت تر و درازتر از کارگران و درازتر از زنبوران نر است، ولی پهن تر از آنها نیست. از آنجا که شکم ملکه طویل و در سطح زیرین پهن است، طول بالهایش نسبت به بدن از بال کارگرها و زنبوران نر کوتاه تر است.
نیش ملکه کمی خمیده است و نسبت به نیش کارگر دارای دندانه های کمتری است و فقط برای از بین بردن ملکه های رقیب به کار می رود. حرکت ملکه در حالت عادی ملایم است ولی در مواقع احتیاج می تواند با سرعت حرکت کند. ملکه ای که جفتگیری کرده و در حالت تخم گذاری است روی شانه هایی قرار دارد که جوانترین نوزادان در آن زندگی می کنند. ملکه در این حالت، اغلب بوسیله عده ای محافظ احاطه شده است. سر محافظین اغلب به طرف ملکه می باشد. محافظان در این حالت، با شاخک های خود ملکه را آرایش می کنند و با دهان خود او را می لیسند یا غذا می دهند؛ بعلاوه مدفوعات وی را بیرون می برند.


ادامه مطلب


بررسی اثرات ضد باکتریائی بره موم زنبورعسل روی باکتری پنی باسیلوس لاروا عامل بیماری لوک آمریکائی زنبو

دکتر مصطفی مرادی
عضو هیئت علمی موسسه رازی کرج بخش تحقیق و تشخیص بیماریهای زنبورعسل و کرم ابریشم

بره موم زنبورعسل یا Propolis ماده ای مرکب از صمغ انواع درختان و گیاهان مختلف است که کارگران زنبورعسل آنرا در سبد گرده های خود جمع آوری کرده و با ایجاد تغییراتی در آن , از آن به عنوان ماده ای درزگیر, صیقل دهنده, ضدعفونی کننده داخل کندوها و سلولهای مومی و مومیائی نمودن لاشه حیوانات تلف شده در داخل کندوها استفاده می نماید. بره موم از ترکیباتی از جمله صمغ, موم, روغنهای فرار و گرده گل تشکیل شده است و با استفاده از آنالیز بیوشیمیائی از ترکیبات متنوعی از جمله الکلها ,آلدئیدها, فلاونوئیدها, اسیدهای آمینه, کالکونها, استرها, استونها, اسیدهای چرب و ... تشکیل گردیده است که هر از این ترکیبات در صنایع داروئی ارزش بالائی دارند.
بشر از قدیم الایام متوجه اثرات درمانی و ضد باکتریائی بره موم بوده است و در موارد بسیاری از بیماریهای انسان و حیوان مورد استفاده قرار داده و نتایج رضایت بخشی را کسب نموده است. در چند دهه اخیر تحقیقات زیادی روی خواص درمانی بره موم بخصوص اثرات ضد باکتریائی آن انجام گرفته و نتایج قابل توجهی کسب شده است و در برخی موارد از آنتی بیوتیکهای صناعی هم موثرتر بوده است.
در این بررسی میزان حساسیت باکتری پنی باسیلوس لاروا عامل بیماری لوک آمریکائی زنبورعسل که خطرناکترین بیماری زنبورعسل است مورد بررسی قرار گرفت و از روشهای رایج در بررسی اثرات آنتی باکتریائی مواد روی باکتریها از جمله روش رقت در براث و روش
Baure – Kirby استفاده گردید.
در روش رقت در براث باکتری مذکور را در محیط براث کشت داد و با استفاده از رقتهای مختلف عصاره های اتانولی بره موم تحت تاثیر قرار دادیم . در روش
Baure – Kirby از دیسکهای کاغذ صافی آغشته به میزانهای مختلف عصاره های الکلی بره موم استفاده گردید که نتایج حاصله به شرح زیر است:
در روش رقت در براث رقتهای 32/ میلی گرم در میلی لیتر بره موم و بیشتر از آن باعث مهار رشد باکتری مذکور گردیدند و بدینصورت رقت 32/ میلی گرم در میلی لیتر بره موم به عنوان حداقل غلظت ممانعت کننده از رشد(
MIC ) بره موم روی باکتری پنی باسیلوس لاروا تعیین گردید و در روش بائور کربی دیسکهای کاغذ صافی حاوی 01/ تا 1/ میلی گرم بره موم با ایجاد هاله های ممانعت از رشد باکتری به قطر 5 الی 18 میلی متر در اطراف خود مانع از رشد باکتری مذکور گردیدند.
نتایج حاصل از این بررسی نشان می دهد که بره موم زنبورعسل ایران در مقایسه با بره موم تولیدی برخی از کشورهای دیگر از خاصیت ضد باکتریائی نسبتاً بالائی برخوردار است و در صورت استفاده صحیح می تواند در درمان بیماری لوک آمریکائی زنبور عسل مورد استفاده قرار گیرد. در رابطه با اثرات داروئی بره موم روی سایر عوامل بیماریزای انسان و دام تحقیقات زیادی صورت گرفته است. از جمله بارزترین و خوشبینانه ترین اثرات بره موم اثر آن روی انواع ویروسها از جمله ویروس عامل بیماری مهلک ایدز و انواع سلولهای سرطانی بوده است که نویدهای را در راه درمان این بیماریها با استفاده از ترکیبات مختلف بره موم ایجاد کرده است. با توجه به تنوع پوشش گیاهی ایران


سه نوع جمعیت کندو:

در هر جمعیت سالم و کامل سه نوع زنبور عسل وجود دارد:

الف:یک ملکه

ب:چند هزار تا چند ده هزار زنبور کارگر

پ:چند صد تا چند هزار زنبور نر

ملکه و همه زنبورهای کارگر ماده اند؛ فرق ایندو در این است که دستگاه تناسلی کارگران ناقص بوده و جفتگیری برایشان ممکن نیست و حال اینکه دستگاه تناسلی ملکه کامل است و امکان جفتگیری برایش فراهم است و جفتگیری هم میکند.

مجموعه ملکه زنبورهای کارگر و زنبورهای نر را«یک جمعیت»زنبور عسل مینامند.محلی که یک جمعیت زنبور عسل در آن زندگی، تولید مثل و رشد میکنند یک«کندو»نامیده میشود.کندو خانه زنبور عسل است.

فرق ظاهری ملکه و زنبورهای کارگر در طویلتر بودن شکم و اندام در ملکه است.فرق ظاهری زنبورهای نر با کارگران و ملکه در این است که اولا چشمهای مرکب زنبورهای نر درشت تر و از پشت سر به هم می رسند حال آنکه چشمهای کارگران از پشت سر به هم نمی رسد.ثانیا نرها کلفتتر و چاقتر از کارگران و ملکه اند.ثالثا انتهای شکم زنبور نر گرد است ولی ملکه و کارگران دارای انتهایی نوکتیز میباشند

زنبور کارگر مثل ملکه همیشه از تخم بارور شده بوجود می آیند و مثل ملکه از جنس ماده است و دوران رشدش(از تخم تا زنبور کامل)21 روز است.

هیکل زنبور کارگر از سایرین«ملکه و نرها»کوچکتر بوده و گرده گرده گل را در سبدی که در دو پای آخرینش است جمع آوری کرده و به کندو حمل میکند.وجود نیش aiguillon (نیش کارگران بصورتی است که زائده هایی بصورت قلاب در دو طرف آن وجود دارد که وقتی که زنبور شخص را نیش میزند این زائده های قلابی شکل در گوشت بدن گیر کرده ونیش او در داخل بدن شخص می ماند که بهمراه نیش قسمتی از بدن زنبور پاره شده و زنبور پس از مدتی کوتاه میمیرد)در کارگران آنها را از نرها متمایز میسازد.تمام کارهای داخلی و خارجی کندو و جمعیت را کارگران انجام میدهند که مهمترینشان عبارتند از:

تمیز کردن داخل سلولهای مومی،تغذیه ملکه،تغذیه لاروها،گرم کردن لاروها،تنظیم گرمای داخل کندو،تولید موم،ساختن سلولهای مومی،دفاع،تعویض هوای داخلی کندو،جمع آوری شهد و گرده گل،تهیه بره موم،آوردن آب بداخل کندو و...

در روزهای اول تولد کارگران از کندو خارج نشده و به کارهای داخلی کندو رسیدگی می کنند و در این دوره از زندگی، زنبورهای کارگر جوان می توانند غذای مخصوص ملکه و لاروهای کندو را درست کنند و لیکن کارگران مسن این استعداد را ندارند.

بدن کارگران جوان کاملا از کرک پوشیده شده است و بر حسب نوع زنبور دارای رنگهای مختلف بوده،پرها کامل و صاف است و هرچه سن کارگران بیشتر می شود بدنشان براق تر،لیز و بدون کرک خواهد شد.کنار بالها چین خورده و شکل عمومی بدنشان بعلت نداشتن مو و کرک لاغرتر بنظر می رسد.

دو نوع زنبور کارگر وجود دارد که از لحاظ شکل ظاهری کوچکترین فرقی بین آنها دیده نمیشود:کارگران بهاری که از اوایل بهار تا نیمه تابستان متولد میشوند و حداکثر سنشان(از تولد تا مرگ(از شش هفته تجاوز نمی کند.کارگران پاییزی که از نیمه دوم تابستان به بعد تولد می یابند و سن آنها اغلب از هفت ماه هم تجاوز میکند.

تعداد زنبورهای کارگر یک جمعیت نسبتا خوب در حداکثر قدرتش در سال(حدود خرداد ماه( به 60000 عدد یا بیشتر هم میرسد در صورتی که در زمستان تعدادشان از 8000 الی 12000 عدد تجاوز نمیکند.


ملکه:

 

ملکه تنها موجود ماده کامل وتنها تخمگذار جمعیت است که مثل زنبورهای کارگر از تخم بارور شده بوجود می آیند. ملکه مادر تمام زنبورهایی است که با وی در کندو زندگی میکنند.

مدت رشدش(از تخم تا موجود کامل)16تا17روز بوده و پس از رسیدن به سن بلوغ(4 تا 5 روز پس از تولد) در یک روز آفتابی حوالی بعدازظهر از کندو به خارج پرواز کرده و با حدود سیزده زنبور نر جفتگیری می کند.بنابراین خیلی از زنبورهای یک جمعیت با وجود اینکه از یک ملکه متولد شده اند باز هم با هم نسبت ناخواهری دارند چون دارای پدرهای متفاوتی هستند بهمین دلیل هم خیلی از زنبورهایی که از یک ملکه متولد شده اند از نظر رنگ با هم فرق میکنند و رنگهای مختلفی دارند.پس از شروع تخمگذاری ملکه معمولا تا آخرعمرش کندو را ترک نمیکند مگر برای بچه دادن.

ملکه معمولا تا 5 سال و بطور استثنایی تا 6 سال هم ممکن است عمر کند و این عمر طولانی بدلیل تغذیه متفاوت ملکه با دیگر زنبورهاست، ملکه از همان لحظه اول از غذای مخصوصی بنام ژل رویال یا ژل شاهانه که از غده های موجود در سر زنبورهای نوزاد ترشح می شود تغذیه می کند اما زنبورهای دیگر ازعسل و گرده تغذیه می کنند؛ ولی اگر بخواهیم جمعیت،پرمحصول باشد باید ملکه راحداکثر در سن سه سالگی حذف نموده و یک ملکه جوان و فعال بجای آن به جمعیت داد،چون با بالا رفتن سن و پیری،قدرت تخمگذاری ملکه نیز بتدریج کمتر می شود در نتیجه جمعیت پس از مدتی ضعیف و ضعیفتر می گردد.

ملکه جوان را بطریق زیر به آسانی میتوان از ملکه پیر تشخیص داد:

ملکه جوان یکی دو ساله که مقدار زیادی تخم دارد شکمش متورم تر بوده و گنده تر بنظر می رسد،بالهایش کامل بوده سر و بدنش از کرک پوشیده شده است و حرکاتش سریع و چابک است.

در صورتی که ملکه پیر که از دو سال پیرتر باشد بدون کرک بوده،پرهایش چین خورده و دیگر در محفظه تخمدانش تخم زیاد نداشته بنابراین لاغرتر بوده و خیلی آهسته حرکت می کند.

همیشه لازم نیست برای اطمینان از وجود ملکه در کندو حتما خود ملکه را با چشم ببینیم و اگر درون حجره ها تخم روز دیده شود میتوان با اطمینان کامل گفت ملکه در کندو وجود دارد.

در شکل بالا ملکه را با بدن طویلتر می بینید.


تلقیح مصنوعی در ملکه زنبور عسل:

ابتدا باید ملکه را در داخل لوله تلقیح ثابت نگه داشت تا آماده تلقیح شود . آنگاه با استفاده از پیپت تلقیح که به اندازه 1 تا 2 میلی متر وارد واژن می شود عمل تلقیح را انجام داد .

 

 

 

 

 


راهنمای پرورش و نگهداری زنبور عسل(بخش اول) :

راهنمای پرورش و نگهداری زنبور عسل
لوازم مورد نیاز برای زنبورداری
کندو
خصوصیات یک کندو ازورود زنبورهای مهاجم جلوگیری کند. مقاوم در برابر اثرات مخرب نور خورشید و باران باشد. مانع از نفوذ موریانه ها گردد. اغلب کندوها چوبی هستند و رایج ترین آنها به نامهای مدرن یا ملی هستند.
قسمتهای مختلف یک کندو از پائین به با لا تخته تحتانی - طبقه - پنجره ملکه - قابها و زیرسازی آنها - صفحه جدا کننده - سرپوش
ابزارآلات زنبورداری لباس کار زنبورداری - یک جفت پوتین یا چکمه خوب - یک جفت دستکش - توری جهت پوشاندن صورت - دودی یا دودکن - کاردک زنبورداری - کلاه - برسی یا شاه پر- قفس ملکه - بچه گیر - یک قوطی کبریت
دودی یا
Smoker زنبوران عسل تندخو به سادگی به زنبوردار اجازه خارج کردن عسل از کندو را نخواهند داد. برای تخفیف دادن حملات آنها و یا اداره کردن زنبوران زمانی که کندو مورد بازدید قرار می گیرد از وسیله ای بنام دودی یا دود کن استفاده میشود. برخی از دودکن ها از قلع و برخی از مس یا استیل ضد زنگ ساخته شده اند ویک دودکن باید دمنده قوی (ماق) و مخزن آتش مناسب داشته باشد. بسته های مقوای نازک ،گونی کنف خشک و بخصوص پوسیده ،تکه های پارچه یا لباس پشمی کهنه ،چوب پوسیده و پهن گاو بهترین سوختها برای دودکن به حساب می آیند.




سر و تفاوت های آن در زنبور کارگر نر و ملکه [پرورش زنبور] :

الف:سر یک زنبور کارگر

سر هر زنبور کارگر از قسمتهای مختلف زیر تشکیل شده است:

1- چشمهای نقطه ای به تعداد سه عدد و در قسمت بالای پیشانی قرار دارد.

2- پیشانی در جلو سر.

3- چشمهای مرکب در طرفین سر به تعداد دو عدد.

4- شاخکها یا آنتن به تعداد دو عدد در طرفین سر زنبور قرار داشته که در ملکه و کارگران 12بند و در زنبور نر 13 بند دارد.

5- پوششی در جلو سر.


ادامه مطلب


پرورش زنبور عسل بخش دوم( انتخاب محل زنبورستان):

انتخاب محل زنبورستان :
یکی از مهمترین نکات مدیریتی در پرورش زنبور عسل انتخاب صحیح محل استقرار زنبورستان است. شرایط مطلوب برای محل استقرار یک زنبورستان و محل استقرار کندوها
1
- شرایط آب و هوایی :
به طور کلی شرایطی چون گرما یا سرمای بیش از حد تحمل زنبورها ، بارندگی پیوسته و زیاد ، هوای ابری در بیشتر اوقات سال یا فصل مورد نظر ، بادهای شدید ، هوای شرجی یا هوای غالبا مه آلود ، افزایش یا کاهش ناگهانی درجه حرارت هوا و آلودگی غیر تحمل هوا ممکن است چنان منطقه ای را برای استقرار زنبورستان نا مطلوب کند .
2 - پوشش گیاهی منطقه :
به طور کلی گیاهانی چون توتون ، پنبه ،آفتاب گردان ، یونجه ، شبدر ، اسپرس ، بیدمشک ، گوَ ن ، آویشن ، خردل ، زعفران ، نخود ، لوبیا ، نعنا ، سیب ، گلابی ، مرکبات ، اقاقیا ، کاج ، گیاهان زینتی و طیف بسیار وسیعی از دیگر گیاهان زراعی ، باغی ، جنگلی و مرتعی منابع شهد و
گرده برای زنبور عسل محسوب می شوند .



 


مقایسه برخی از پارامترهای کیفی جمعیت هایی از زنبور در شمال ایران:

برخی پارامترهای کیفی جمعیتهایی از زنبور Trichograma Brassicae Bezd شامل باروری ، درصد خروج از میزبان جانشین ، نسبت جنسی نتایج ، طول عمر و درصد افراد ماده ناهنجار در دمای 1 25 درجه سانتی گراد، رطوبت نسبی 5 6% و نورهی L:D) 16:8 ) وروی تخمهای پروانه Sitotroga Carealella Olivier ارزیابی شد. تفاوت های قابل ملاحظه ای از نظر این پارامترها در میان این جمعیت ها مشاهده گردید که بیشترین آنها مربوط به میزان باروری و طول عمر آنها بود که دامنه ای بین میانگین حداقل 30.41 تا حداکثر 71.88 تخم در طول عمر و 4.34 تا 7.6 روز طول عمر را شامل می شد. نسبت جنسی نتایج زنبورها بین میانگین 52.57 تا 72.76% افراد ماده و درصد خروج بین میانگین 91.25 تا 96.72% در نوسان بود. میانگین درصد افراد ناهنجار ماده در این بررسی ها کمتر از یک درصد در تمامی جمعیت ها مشاهده گردید. جمعیت رامسر، وازیوار (نور) و جمعیت و درصد خروج زنبورها تا حدودی با استانداردهای سازمان جهانی کنترل بیولوژیک (IOBC) مطابقت داشت ولیکن طول عمر زنبورها تفاوت قابل ملاحظه ای با این استانداردها داشت که مورد بحث قرار گرفته است.



...

محمد علی معمار : ساعت ۸:٠٦ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


زنبور گزیدگی

·         مرور کلی

گر چه حشرات زیادی با گزش انسان برای او مشکل ایجاد می کنند ولی حشراتی که با احتمال بیشتری باعث مشکلات پزشکی می شوند شامل زنبور عسل(Bee )، زنبورهای معمولی(Wasp) ،مورچه ها ( شامل مورچه آتشین یا (fire ant)است، که تمام اینها مربوط به خانواده غشاء بالان(Hymenoptera) می باشند و  بعلت اینکه حشرات بصورت دست جمعی زندگی می کنند، اگر یکی از آنها شما را نیش بزند ممکن است شما توسط تعداد زیاد دیگری از این حشرات همزمان گزیده شوید و این مشکل را شدیدتر می کند.

·         خطرات ناشی از زنبور گزیدگی

 سم زنبور باعث آسیب به بدن انسان می شود که این آسیب اکثراً محدود به ناحیه نزدیک گزش می باشد و گاهی باعث عوارض خطرناکی می شود که می تواند تهدید کننده حیات باشد که واکنشهای حساسیتی و آلرژیک از جمله این موارد است .

1.                 خطرات ناشی از زنبور گزیدگی

واکنشهای آلرژیک ( حساسیتی ): این حالت باعث اکثر موارد مرگ و مشکلات وخیم در زنبور گزیدگی می شود و در افرادی رخ می دهد که سیستم ایمنی آنها به زهر زنبور حساس است و پس از گزش توسط زنبور بدن آنها واکنش شدیدی را به آن از خود نشان می دهد. این افراد مکرراً واکنشهای حساسیتی را در گزش توسط نوع خاصی از حشرات در گذشته گزارش می دهند .

-                      حداقل 100 مورد مرگ در سال ناشی از واکنشهای حساسیتی گزش حشرات در آمریکا رخ می دهد( مقایسه کنید با کمتر از 10 مورد مرگ در سال در اثر مار گزیدگی ) و واکنشهای مرگبار حساسیتی اغلب ( و نه همیشه ) در کسانی رخ می دهند که سابقه قبلی حساسیت به نیش حشره ای خاص را داشته اند.

-                      اگر چه گزشهای چندگانه خطر بیشتری برای واکنشهای آلرژیک تهدیدکننده حیات دارند ولی بیاد داشته باشید که واکنش مرگبار آلرژیک و مرگ حتی با یک گزش زنبور در شخصی که هیچ سابقه قبلی واکنش حساسیتی ندارد نیز می تواند رخ دهد.

 

-                      اکثریت واکنشهای حساسیتی خطرناک و مرگبار و همچنین اکثریت موارد مرگ در ساعت اول پس از گزش رخ می دهد و برای همین مراقبتهای فردی و سریع پزشکی در فرد مشکوک به واکنشهای حساسیتی یک امر حیاتی است. در موارد نادری هم واکنشهای مرگبار و کشنده در 4 ساعت اول پس از گزش اتفاق نمی افتد و با تاخیر خود را نشان می دهد پس در هر حال باید بیمار تحت مراقبت باشد.

 

2.     سایر عوارض:

در افراد غیر حساس به نیش زنبور، گرچه گزش زنبور دردناک است ولی باعث مسأله جدی نمی شود ولی در همین افراد نیز گزشهای چندگانه و زیاد باعث عوارض شدیدی مثل تخریب
ماهیچه ای  و یا نارسائی کلیوی  و حتی در موارد نادر باعث  مرگ   می شود.

-          این عوارض شدید خصوصاً در کودکان، افراد سالمند، بیمارانی که ضعیف هستند، بیشتر دیده می شود . این عوارض وخیم می تواند در چند ساعت اول پس از گزش دیده شود و یا چند روز تأخیر پس از گزش ایجاد شوند.

-          توجه داشته باشید حتی یک گزش در ناحیه دهان یا گلو (خصوصاً در بچه ها)
می تواند ورمی ایجاد کند که باعث انسداد راه هوائی شود.

خطرات ناشی از زنبور گزیدگی

شدت علائم زنبور گزیدگی به چند عامل بستگی دارد که شامل: نوع زنبور، محل گزش، تعداد گزش، حساسیت فرد گزیده شده به سم حشره است.

مشکلات پزشکی ناشی از زنبور گزیدگی به دو دسته بزرگ تقسیم می شود.

الف -   واکنشهای موضعی که ناحیه نزدیک به محل گزش را درگیر می کند:

-          درد، قرمزی، تورم، خارش در محل گزش

-          گاهی واکنشهای بزرگی (بزرگتر از cm10) در طول 36-12 ساعت پس از گزش اتفاق
می افتد.

-          عفونت باکتریائی پوست گر چه شایع است ولی در طول 36-12  ساعت اول پس از گزش و گاهی  حتی پس از چند روز اتفاق می افتد.

ب -      واکنشهای حساسیتی و غیر موضعی ( که قسمتهای  مختلف بدن را که دور از محل گزش قرار دارند، گرفتار می کند.)

-          کهیر ( تورم خارش دار در روی سطح پوست )

-          ورم در ناحیه گلو و دهان یا هر دو

-          تنفس مشکل و صدا دار

-          تهوع و استفراغ

-          اضطراب

-          درد در قفسه سینه

-          کاهش فشار خون ( حالت ضعف و بی حالی)

-          در موارد شدید کاهش هوشیاری فرد و تنفس بسیار مشکل و حتی مرگ.

·                     چه موقع باید به دنبال مراقبتهای پزشکی بود

 همانطور که بعداً در قسمت درمان خواهیم گفت، اکثر موارد زنبور زدگی در منزل درمان
می شوند و فقط بعضی از آنها نیاز به مراقبتهای پزشکی دارند که این موارد شامل :

-          وجود یک واکنش موضعی بزرگ ( بزرگتر از cm  25 )

-          وجود شواهد عفونت( افزایش درد، ورم، قرمزی و خروج چرک از محل و یا تب) در محل گزش.

-          ادامه یافتن علائم برای بیش از 2-1 روز

-          وجود شک به واکنشهای خطرناک حساسیتی که در این صورت باید سریعاً با اورژانس تماس گرفت تا فرد به مرکز اورژانس برده شود ( خود فرد نباید با وسیله نقلیه خود بطرف مرکز اورژانس برود زیرا اگر مبتلا به واکنشهای حساسیتی باشد ممکن است دچار کاهش هوشیاری شده و باعث تصادف شود.)

اما علائمی که در صورت وجود آنها باید به واکنشهای حساسیتی شک کرد شامل موارد زیر است:

-                      تنفس مشکل

-                      اختلال در تکلم

-                      التهاب دهان یا حلق

-                      بثورات و لکه های جوش مانند در سراسر بدن

-                      کاهش سطح هوشیاری و غش کردن (faintness)

-                      اگر بیش از 20-10 گزش خصوصاً توسط زنبورهای معمولی ( Wasp) و یا گزش در
بچه ها و یا سالمندان و یا بیمارانی که دچار یک بیماری زمینه ای دیگری بوده رخ داده باشد.

-                      اگر گزش در دهان یا حلق خصوصاً در کودکان رخ دهد و یا بیش از یک گزش در در این نواحی رخ دهد.

-                      اگر گزش مستقیماً کره چشم را درگیر کند.

-                      اگر بیمار گزیده شده توسط همان حشره ای که قبلاً گزیده شده واکنش حساسیتی داده است، مجدداً گزیده شود، حتی اگر در گزش فعلی علائم حساسیتی نداشته باشد بهتر است این بیمار در مرکز اورژانس درمان شود زیرا ممکن است این افراد بطور ناگهانی بطرف واکنشهای حساسیتی شدید سوق پیدا کنند.

-                      اگر یک واکنش موضعی بزرگ (بزرگتر از cm 25)ایجاد شود و یا شواهد در محل گزش ایجاد شود. (مثل درد، ترشح چرک، تب و ...) بهتر است به یک مرکز درمانی مراجعه کنید.


 

·        چه موقع باید به دنبال مراقبتهای پزشکی بود

در درمان زنبور گزیدگی توجه به این نکته ضروری است که هیچ پادزهر اختصاصی برای سم زنبور وجود ندارد و درمان بستگی به شدت علائم بیمار دارد و قسمت اصلی درمان، مقابله با واکنشهای حساسیتی و آلرژیک ناشی از گزش می باشد و اگر این درمانها به موقع صورت گیرند در بسیاری از موارد قادر به کنترل این واکنشهای حساسیتی می باشند.

1.     درمان در منزل

-          خیلی از گزشهای ساده در یک بیمار غیرحساس، به چیزی بیشتر از مراقبتهای اولیه در خانه نیاز ندارند.

-          با استفاده از لباس مناسب و استفاده از اسپری های دافع حشرات و کلاً در صورت امکان اجتناب از رفتن به این مناطق می توان از گزشهای بیشتر جلوگیری کرد.

-          در صورت گزش در منزل بلافاصله نیش حشره ( که خصوصاً در مورد زنبور عسل معمولاً در پوست باقی می ماند ) را بیرون آورید، زیرا این نیش که به کیسه حاوی سم حیوان متصل است تا مدتی پس از گزش با انقباضات خود به تزریق سم زنبور بداخل بدن فرد ادامه می دهد و یک روش در آوردن آن، خاراندن محل گزش بوسیله یک کارت اعتباری است که البته اصل مهم در آوردن سریع نیش از بدن می باشد و روش آن از اهمیت کمتری برخوردار است.

-       محل گزش را با آب و صابون شسته و روی آن را با پماد آنتی بیوتیک بپوشانید.

-       قراردادن یخ روی محل گزش می توند باعث تخفیف درد شود که می توان در هر ساعت، 20 دقیقه از یخ استفاده کرد. البته باید بین محل گزش و یخ یک پارچه تمیز قرار داد تا از سرمازدگی پوست اجتناب شود.

-       در صورت نیاز از یک آنتی هیستامین مثل دیفن هیدرامین برای رفع خارش استفاده کنید.

-       برای کاهش درد نیز از استامینوفن و یا ایبوبروفن می توان استفاده کرد.

-       اگر بیش از 10 سال از تزریق واکسن یادآور کزاز شما گذشته است با پزشک خود در مورد تجویز واکسن مشورت کنید و در اکثر موارد زنبور گزیدگی همین توصیه ها کفایت می کند ولی اگر واکنشهای خطرناک مشاهده شد، اقدامات پزشکی پیشرفته تری مورد نیاز است.

اگر شخصی که توسط زنبور گزیده شد، قبلاً نیز در اثر گزش زنبور دچار واکنشهای خطرناک حساسیتی شده است، باید سریعاً از یک آنتی هیستامین (مثل دیفن هیدارمین) استفاده کرد و اگر علائم حساسیتی در او ایجاد شد با مصرف اپی نفرین (که امروز بصورت کیتهای اورژانس با دستور العمل ساده در دسترسی این افراد می باشد) که قبلاً توسط پزشک برای آنها تجویز شده، به مقابله با این علائم رفته و باید سریعاً خود را به یک مرکز مجهز برساند.

 

2.     اقدامات درمانی در بیمارستان

-          اگر شما درچار گزش منفرد و بدون علائم آلرژیک باشید فقط به مراقبت از محل گزش
( مثل تمیز کردن محل گزش و پماد آنتی بیوتیک ) نیاز دارید. باقیمانده نیش باید بیرون آورده شود و برای درمان خارش از آنتی هیستامین و برای درمان درد از استامینوفن استفاده میشود و در صورت لزوم واکسن کزاز تزریق می گردد .

-          اگر فرد دچار علائم خفیف آلرژیک باشد ( مثل ایجاد بثورات پوستی و خارش ولی بدون اختلال در تنفس و علائم حیاتی ) در این حالت از یک آنتی هیستامین و گاهی داروهای استروئیدی استفاده میشود. همچنین در این حالت ممکن است از تزریق اپی نفرین نیز استفاده شود. پس از این درمانها و طی زمانی که فرد تحت نظر در بیمارستان بوده،  مرخص شده و به خانه باز میگردد.

-          اگر فرد گزیده شده دچار علائم شدید واکنشهای آلرژیک شود (مثل کاهش فشار خون، مشکلات شدید تنفسی و یا ورم شدید ناحیه دهان و گلو که را تنفسی را ببندد) آنوقت مبتلا به یک موقعیت تهدید کننده حیات شده که سریعاً باید وارد عمل شد و درمان آن شامل جایگذاری لوله تنفسی در داخل نای بیمار و تزریق وریدی آنتی هیستامین، داروهای استروئیدی و اپی نفرین و همچنین تزریق مایعات وریدی برای مقابله با کاهش فشار خون بیمار می باشد. این بیماران باید برای مدتی در بیمارستان بستری بود و حتی گاهی نیاز به بستری در بخش مراقبتهای ویژه پیدا میکنند .

-          اگر فرد دچار گزشهای چندگانه (پیش از 20-10 گزش) بود ولی هیچ علامتی از واکنشهای حساسیتی نداشت باز نیاز به تحت نظر گرفتن فرد بمدت طولانی حتی بستری در بیمارستان دارد ، زیرا در این افراد احتمال اینکه واکنشهای خطرناک ایجاد شود، زیاد میباشد .

-          اگر گزش در ناحیه دهان و یا حلق رخ داده است باز بعلت خطر انسداد مسیر تنفسی باید تحت نظر باشند و در صورت ایجات عوارض خطرناک مراقبتهای شدیدتری از آنها بعمل می آید .

-          اگر کره چشم مورد گزش قرار گیرد حتماً باید با یک چشم پزشک در درمان این مورد مشورت شود .


 

اقدامات بعدی :         

§        پیگیری :   

اگر شما از کیتهای اورژانس حاوی اپی نفرین ( برای مثال EpipEn) برای مقابله با این وضعیت استفاده کرده اید سریعاً این کیتها را جایگزین کنید تا برای موقعیتهای بعدی نیز این کیتها در دسترس شما باشد .

-          اگر پس از ترخیص دچار مشکلات تنفس شدید و یا تورم درگلو و دهان داشتید، سریعاً به مرکز اورژانس باز گردید. اگر پس از مراجعت به منزل با کاهش حجم ادرار یا تیره رنگ شدن آن مواجه شدید ( خصوصاً اگر دچار گزشهای چندگانه شده بودید ) سریعاً باید به پزشک خود اطلاع داده و دوباره به مرکز اورژانس بروید .

-          اگر متوجه عفونی شدن محل گزش شدید باز باید برای درمان عفونت به پزشک مراجعه کنید .

-          اگر شما پس از گزش مبتلا به یک واکنش آلرژیک شدید گشتید، باید با پزشک خود در مورد استفاده از کیتهای حاوی اپی نفرین که روش استفاده آسانی دارند، مشورت کرده و درصورت لزوم آنرا تهیه کنید تا در موارد خطرناک از آن استفاده نمائید.

·        پیشگیری :

استفاده از روشهای زیر میتواند در جلوگیری از زنبورگزیدگی مؤثر  باشد .

-          خصوصاً اگر جزء افرادی هستید که به زنبور واکنش شدید حساسیتی نشان داده اید، باید از این حشره اجتناب کرد و خصوصاً به مناطقی که دارای کندوی زنبور میباشند نزدیک نشوید.

-          به هیچ وجه کندوی زنبور را دستکاری نکرده و آنها را تحریک نکنید .

-          در هنگام کار با وسائل موتوری مثل ماشین چمن زنی نیز مراقب باشید برای اینکه ، این وسائل هم حشرات را تحریک میکنند .

-          اگر زنبورر را در نزدیکی خود دیدید بجای نابود کردن آن با وسائل مثل مگس کش موقتاً آن منطقه را ترک کنید .

-          اگر در مناطقی از طبیعت که حشرات زیاد وجود دارد، حضور پیدا کردید سعی کنید از لباسهای بارنگ روشن ، عطرهای بسیار خوشبو و قوی و یا بردن نوشیدنیهای شیرین اجتناب کنید زیرا تمام این موارد باعث جذب زنبورها بطرف شما میشوند.

-          در هنگام حضور خود در طبیعت از پیراهنهای آستین بلند  و شلوار و نه شلوارک استفاده کنید .

-          اگر سابقه واکنشهای شدید آلرژیک به نیش زنبور را دارید، باید استفاده از اپی نفرین را آموخته تا قبل از رسیدن به مرکز اورژانس آنرا تزریق کنید. این اقدام می تواند نجات دهنده جان شما باشد. در ضمن باید شما این کیتها را در چند جا داشته باشید مثل داخل اتومبیل، منزل، محل کار، داخل کیف خود و ... تا در همه موقعیتها در دسترس باشد .

-          اگر فرد سابقه واکنشهای حساسیتی شدید به نیش زنبور دارد باید از پزشک خود در مورد مشاوره با یک متخصص آلرژی مشورت بخواهد . این متخصصان در روشی که بنام « ایمن درمانی » معروف است با تزریق مقادیر بسیار کم سم  زنبور به فرد بطور متوالی باعث حساسیت زدائی فرد به آن شده و احتمال ایجاد واکنشهای خطرناک در آینده را از 60% تا 5% کاهش می دهند.

·        عاقبت بیماران زنبور گزیده :

در کل اکثر بیماران که یک یا تعداد معدودی گزش دارند مشکل خاصی نخواهند داشت و درد و خارش هم  فقط در طول روز اول پس از گزش آنها را آزار خواهد داد .

ولی در افرادی که گزشهای چندگانه دارند گاهی عوارض خطرناک  تاخیری از خود نشان میدهند (حتی اگر افراد غیر حساس به نیش زنبور باشند) و بنابراین این باید با مراقبتهای پزشکی اولیه از شدت این عوارض کاست .

مشکل اصلی در زنبورگزیدگی مربوط به افرادی است که واکنش حساسیتی از خود نشان میدهند که نیاز به مرقبتهای پزشکی اورژانس برای کاهش بروز عوارض خطرناک و حتی مرگ دارند. هرگونه تاخیر در این مراقبتها میتواند به قیمت جان فرد زنبور گزیده تمام شود، اگر چه گاهی در این بیماران حتی با مراقبتهای اورژانس و به موقع نیز شاهد عوارض شدید و حتی گاهی مرگ نیز خواهیم بود .

 

...

محمد علی معمار : ساعت ۸:٠٠ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


پرستار

پرستار و پرستاری

Friday, May 26, 2006

در این یادداشت می خوام به یکسری اتفاقات و مشکلات که در سلامتی شما امکان داره خلل ایجاد کنه اشاره کنم و بهترین کار که شما می تونید تا قبل از رسیدن به مراکز درمانی انجام بدید رو واستون بگم

نیش زدگی حشرات
سوزشی که بر اثر نیش زدگی حشرات ایجاد می شود بعلت وجود موادی است که در بزاق حشره است و با انتقال آن به داخل پوست , سبب تحریک آن می شود . نحوه برخورد با این موارد بصورت زیر است :1- پوست محل نیش زدگی را با آب و صابون را بشویید 2- بر روی آن پماد هیدروکورتیزون بمالید 3- اگر واکنشهای شدید موضعی یا عمومی وجود دارد به پزشک مراجعه کنید

مار گزیدگی
هر سال تعداد زیادی از مردم بعلت مار گزیدگی از بین می روند . ویژگیهای فرد مار گزیده عبارتست از : 1- تورم و درد بر روی محل مار زدگی2- یک یا دو سوراخ جای دندان مار بر روی پوست مصدوم مشخص است 3- بینایی مصدوم ممکن است دچار اختلال شود4- تهوع و استفراغ ممکن است وجود داشته باشد5- ممکن است اشکال در تنفس وجود داشته باشد

نحوه برخورد با فرد مار گزیده شامل موارد زیر است :1- مصدوم باید دراز کشیده و استراحت کند تا ضربان قلبش کندتر شود.2- محل زخم را با آب فراوان پاک نمایید3- زخم را محکم بانداژ کنید آنقدر که شریان را درگیر نکند(باید یک انگشت بتواند براحتی زیر آن جای بگیرد)4- مصدوم را سریعا به بیمارستان برسانید

تذکر:* اجازه ندهید که مصدوم حرکت کند* اندامی که دچار آسیب شده را بالا نیاورید* محل گاز گرفتگی را

برش ندهید

زنبور زدگی
محل زنبور زدگی معمولا درد , قرمزی و تورم پیدا می شود که اغلب خطر ناک نیست . با این حال بعضی افراد به نیش زنبور حساسیت شدیدی دارند که ممکن است به مرگ آنها بیانجامد .در برخورد با زنبور زدگی نکات زیر را رعایت کنید :1- با استفاده از یک چاقوی کند یا ناخن , نیش زنبور را از پوست خارج نمایید2- محل مورد نظر را با آب و صابون بشویید ویک قطعه یخ روی آن بگذارید3- داروهای مسکن تجویز کنید

بیماری مسافرت = ماشین گرفتگی
بیماری مسافرت یا ماشین گرفتگی بعلت حرکت مداوم و تکراری مناظر اطراف در هنگامیکه فرد سوار ماشین می شود پدید می آید و دارای ویژگیهای زیر است :* خمیازه کشیدن * تنفس عمیق و سریع* افزایش بزاق دهان* تهوع* شکم درد* رنگ پریدگی* عرق ریزش * استفراغ* سردرد* سرگیجه* خستگیبرای تسکین ماشین گرفتگی , نکات زیر را رعایت کنید:1- فرد را به هوای آزاد ببرید2- در حالیکه سرش را به سمت عقب گرفته روی صندلی بنشیند3- اگر بر روی قایق یا کشتی قرار دارید , به یک نقطه دور دست بیحرکت ( مثل افق ) چشم

بدوزید )

اسهال
اسهال عبارتست از دفع مدفوع شل و آبکی به دفعات بیشتر از حالت طبیعی. اکثر موارد هیچ درمانی لازم ندارد و خود بخود بهبود می یابد .در هنگام اسهال نکات زیر را رعایت کنید:1- مقادیر زیادی آب و مایعات بخورید2-

از خورد غذاهای خشک و جامد پرهیز کنید.

گرمازدگی

گرمازدگی به علت از دست دادن شدید مایعات و نمک بدن ایجاد می شود . ویژگیهای آن عبارتست از :* غش * سرگیجه* سردرد* تهوع* کرامپ (گرفتگی) عضلانی* نبض تند و سریع* تنفس تند و کم عمقدر برخورد با گرمازدگی به نکات زیر توجه کنید:1- فرد گرما زده را در یک محل خنک بخوابانید2- پاهای او را بالا بیاورید3- به آهستگی اما بطور مرتب به او آب حاوی کمی نمک بدهید ( به میزان نصف قاشق چایخوری نمک در هر

لیتر آب ) 4-او را به بیمارستان برسانید

تب
بالا رفتن درجه حرارت بدن به بالای 37 درجه , تب گفته می شود. علل ایجاد تب بسیار زیاد است که تعدادی از آنها در زی آمده است :* شایع ترین علت ایجاد تب , عفونتهای باکتریایی و ویروسی است * پر کاری بیش از حد غده تیروئید * از دست رفتن شدید مایعات بدن* گرم شدن بیش از حد* سکته قلبی* تومورهای لنفاوی

در برخورد با بیمار تب داربه نکات زیر توجه کنید :1- لباسهای او را در آورید2- با استفاده از یک پارچه یا اسفنج خیس , اورا خنک کنید.3- از داروهای آسپرین یا استامینوفن استفاده کنیدتوجه :* نباید اجازه دهید که درجه حرارت بالا به مدت طولانی باقی بماند زیرا باعث آسیب مغزی می شود.* هیچگاه به کودکان زیر 12 سال آسپرین ندهید زیرا ممکن است باعث یک نوع بیماری ( بنام سندروم ری ) شود که اختلالی در کبد و مغز است

آفتاب سوختگی
آفتاب سوختگی بعلت قرار گرفتن به مدت طولانی در زیر آفتاب شدید ایجاد می شود . نور خورشید حاوی اشعه ماورا بنفش است که سلولهای لایه خارجی پوست را تخریب کرده و به عروق خونی کوچک که در زیر پوست قرار دارد آسیب می رساند .آفتاب سوختگی از سوختگی جزیی تا تاولهای شدید را می تواند شامل شود .

اقدامات زیر در هنگام آفتاب سوختگی موثر است :1- از نور خورشید پرهیز کنید و به سایه بروید2- زیر دوش آب سرد بروید3- از فشار آوردن بر روی پوست سوخته شده پرهیز کنید4- در موارد خفیف آفتاب سوختگی می توانید روی محل سوختگی , لوسیون کالامین و یا حتی ماست معمولی بمالید5- در موارد شدید مراقب تاولها باشید از داروهای مسکن مثل آسپرین و استامینوفن استفاده کنید7- اگر سوختگی شدید است به نزد پزشک بروید

تاول
تاول عبارتست از جمع شدگی سرم خون در سطحی ترین طبقه پوست بدن . علت ایجاد تاول مالش زیاد پوست یاتحریک و فشار بر روی آن و یا نظایر آن می باشد . مانند تاولی که در بین انگشتان پا د رنتیجه فشار کفش تنگ پیدا می شود و یا تاولی که در دست اشخاص در نتیجه کار زیاد و یا ورزشهای دستی ایجاد میگردد.

معالجه تاول را حدالمقدور باید به عهده پزشک گذاشت ولی اگر پزشک در دسترس نباشد ودر مواردیکه فشار وارد بر تاول اجتناب ناپذیر است مثل اجبار در ادامه پیاده روی با کفش تنگ و غیره باید آنرا با آب گرم و صابون کاملا شسته و تمیز کرده و سپس سوزنی را جلو شعله آتش ضد عفونی نموده و انتهای تحتانی تاول را کمی باز کرده و با ملایمت فشار دهیم تا مایع آن تماما خارج گردد سپس یک ورق تنظیف سترون روی آن گذارده و پانسمان می کنیم . در مواقعیکه تاولها زیاد بوده و سطح وسیعی را فرا گرفته باشند بدلیل ایجاد عفونت , از اینکار صرف نظر کرده و به پزشک مراجعه می نمائیم ..

کبود شدگی اطراف چشم
پوست پلک ها خیلی نازک است و عروق وریدی زیادی را پوشانده است . در یک چشم کبود شده بعلت ضربه ای که به آن وارد شده , عروق وریدی زیر پلک پاره شده و خون به بافت اطراف می رود و در نتیجه موجب کبودی اطراف چشم می شود . وقتی چنین اتفاقی می افتد کاری نمی شود کرد مگر اینکه صبر کنیم تا این خون خودش جذب شود. مدت دو تا سه هفته طول می کشد تا این خون جذب شده و کبودی از بین برود .

در برخورد با چنین مواردی به نکات زیر توجه نمایید :1- بلافاصله بعد از ضربه , روی منطقه ضرب دیده را با گذاشتن قطعات یخ , سرد کنید2- وضعیت بینایی آن چشم را بررسی کنید3- اگر بنظر می آید که بینایی مختل شده است , پلکها را باز کرده و بینایی آنرا با چشم سالم مقایسه کنید .اگر هر گونه مشکل بینایی وجود دارد به پزشک مراجعه نمایید.

عفونت زخمها
سطح پوست , حتی اگر به ظاهر تمیز هم باشد همیشه حاوی میکروبهای عفونت زا است . عفونت سبب التهاب می شود که دارای مشخصات زیر است :* قرمز شدن * گرم شدن* ورم کردن*

دردپیشگیری از ایجاد عفونت زخمها1- با استفاده از صابون و یک گاز تمیز , زخمها را کاملا بشویید2- با استفاده از یک گاز استریل محل زخمها را خشک نمایید3- با یک پانسمان استریل , زخم را بپوشانید

صدمات وارده به عضلات
ویژه گیهای این صدمات عبارتند از :* درد و حساسیت در هنگام فشردگی قسمت آسیب دیده* کبودی , تورم و سفتی عضله* کرامپ و گرفتگی عضلانی ممکن است رخ دهد* از بین رفتن توانایی عضله

نحوه برخورد با این گونه مصد ومین بشرح زیر است :1- مصدوم را بنشانید با بخوابانید2- قسمت آسیب دیده را در وضعیت راحت قرار دهید . اگر قسمت آسیب دیده , دست یا پا است آنرا بلند نمایید.3- محل آسیب دیده را با استفاده از یک قطعه یخ , سرد نمایید و به مدت نیم ساعت آنرا در محل با باند نگهدارید . این کار موجب محدود شدن خونریزی داخلی و کبودی می شود .4- قسمت آسیب دیده را با یک لایه پنبه و باند محکم ببندید . این کار موجب کاهش تورم می گردد .

کرامپ عضلانی : گرفتگی عضله

کرامپ یا گرفتگی عضله عبارتست از انقباض ناگهانی , بدون اختیار و پایدار یک عضله که معمولا بسیار دردناک است . شایعترین عضله ای که دچار گرفتگی می شود . عضلات ساق پا است . اکثر موارد علت کرامپ نامشخص است امام معمولا در شرایط هوای خیلی گرم و در حالیکه فرد دچار عرق ریزش فراوان است رخ می دهد . همچنین ممکن است در سرما نیز این مسئله رخ دهد همچون هنگامی که فرد در حال شنا کردن در دریاست . اکثر کرامپها ظرف چند دقیقه بهبود می یابند اما درد آن بسیار شدید است .

ویژگیهای کرامپ عبارتست از :* درد* خم شدن بی اختیاری انگشتان برای تسکین کرامپ موارد زیر را اجرا

کنید :1- به آرامی مفاصلی که خم شده اند را صاف نمایید2- اندام مبتلا را به آرامی ماساژ دهید

سوختگی درجه یک
تعریف سوختگی دریجه یک: بشره پوست یا اپیدرم سوخته و پوست قرمز و متورم می شود این نوع سوختگی دارای سوزش است مانند سوختگی از آفتاب.این سوختگی معمولا احتیاج به درمان بخصوص ندارد و می توان محل سوختگی را 5 دقیقه زیر آب سرد نگهداشت و برای تسکین درد بیمار از مسکن ها استفاده کرد و بامالیدن

روغن زیتون استریل و یا کره پاستوریزه آنرا درمان نمود.

سوختگی درجه دوی وسیع و درجه سه
تعریف سوختگی درجه دو : بر اثرسوختگی به درم (عمق پوست که محل قرارگیری غده های عرق – پیاز های مو – غدد چربی – انتهای اعصاب (حس لامسه) و عروق مویرگی می باشد) صدمه می رسد

تعریف سوختگی درجه سه : در سوختگی بشره و درم کاملا سوخته و گاهی سوختگی به نسج ماهیچه ای و استخوان نیز می رسد.(به علت آسیب رسیدن به اعصاب درد چندانی حس نمی شود).

کمکهای مورد نیاز مصدوم توجه 1 : این نوع سوختگی به علت عمیق بودن بسیار مساعد عفونت می باشد. توجه 2 :در صورت نزدیک بودن بیمارستان یا مراکز درمانی می بایستی پس از پیچیدن ملافه تمیز و مرطوب بدور بدن مصدوم هر چه سریعتر او را به بیمارستان رساند . در صورت وجود فاصله بیمارستان بیش از یک الی دو ساعت می توان به انجام اعمال زیر پرداخت :1-دست ها و زیر ناخن ها را باید ابتدا با آب و صابون تمیز و برس شست2-جلوی دهان و بینی را با ماسک یا پارچه نازکی پوشاند واز انجام عطسه و سرفه بر روی بیمار خود داری نمود.3-اگر لباسهای شخص سوخته به بدن او نچسبیده است می توان آنها را با قیچی استریل برید.4-عضو سوخته را باید بمدت 5 الی 10 دقیقه در آب جوشیده سرد قرار داد تا درد کاملا تسکین پیدا کند .(آب سرد علاوه بر تسکین درد به التیام زخمها نیز کمک و لزوم جراحی های ترسیمی بعدی نیز کمتر نماید ) .5-بایداز مالیدن هر نوع روغن – پماد – پودر پنی سیلین یا سولفامید وداروهای دیگر بر سوختگی خود داری کرد زیرا باعث عفونت گشته و بعلاوه پاک کردن آن از روی زخم برای بیمار بسیار درد ناک است .6-چناچه زخم کثیف و آلوده است می توان با سرم فیزیولوژی با آب و صابون شستشو داد در غیر این صورت بهتر است از شستشوی زخم خود داری شود زیرا با این عمل میکروبها را از ناحیه سالم پوست به منطقه سوخته آورده می شود .7-تاولها را بهیچ عنوان نباید باز و پاره نمود زیرا خطر بروز عفونت زیاد تر می شود.8-بیمار را بحالت استراحت بطرفی که کمتر سوخته است روی محل پاک و تمیز خوابانیده و از زیاد حرکت دادن و جابجا کردن او احتراز نمود .9-بیمار را از نظر آسیب راههای تنفسی مورد مطالعه و معاینه قرار داده خصوصا هنگامی که بیمار دچار سوختگی با گازهای سوزان و یا شعله همراه با دود شده باشد.10- منطقه سوخته را با یک پانسمان استریل ویا پارچه تمیز و اطو شده بپوشانید در غیر این صورت می توان عضو سوخته را حتی با یک کیسه پلاستیکی مرطوب – برای جلوگیری از عفونت – پوشاند .11- بیمار را از نظر شوک تحت درمان قرار داد.12- میتوان برای کاستن از درد و رنج بیمار در صورت موجود بودن وساثل اولیه پزشکی و اگرکمک دهنده با تزریقات بخوبی شناست – درمان اولیه را با در نظر گرفتن احتیاطات لازم با تزریق آمپول مسکن شروع نمود.13- نظر به اینکه در سوختگی های وسیع بدن بعلت ازدست دادن سرم خون احتیاج به مایعات دارد و چنانچه دسترسی به سرم نباشددر صورت بهوش بودن بیمار می توان هر 15 دقیقه نصف لیوان محلول قند یا آب نمک را تا رساندن او به بیمارستان – جرعه جرعه به بیمار خوراند . " برای هر بطری آب جوشیده یک قاشق غذا خوری لب صاف نمک طعام کافی است ".

 

...

محمد علی معمار : ساعت ٧:٥٦ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


خواص، ژل رویال ، زهر زنبور ، گرده گل ، موم عسل ، ب

Thursday, October 19, 2006

ژل رویال(شاه انگبین) چیست؟

ژله رویال توسط غدد بزاقی حلقی کارگران جوان ترشح شده که به واسطه آن دیگر لارو های کندو را تغذیه کرده این در حالی است که تغذیه لاروهای کارگر توسط ژله رویال از روز سوم رشد ، متوقف شده در حالی که لارو های انتخابی بجهت ملکه شدن همچنان از ژله رویال تغذیه میکنند .

از آنجا که تولد ملکه جوان در یک کندو در فصول خواص و تحت شرایط خواص کندو امکان پذیر میباشد . تولید ژله رویال یک کاراساسی بوده و توسط زنبورداران متخصص تحت شرایط آزمایشگاهی خاص صورت پذیر است و نیاز به آموزش دارد .

ترکیب ژله رویال شامل :

آب
66
درصد

مواد قندی
15
درصد

پروتید
10
درصد

لیپید
6
درصد

فاکتور R
3
درصد

ویتامین ، ریزعنصرها و نمک های معدنی
1
درصد


ژله رویال ماده ی است که به وسیله یک جفت غده مغزی زنبوران کارگر پرستاز در سنین 3 تا 12 روزگی ترشح و مورد استفاده ملکه در تمام طول عمر و نوزادان زنبور کارگر در مراحل اولیه رشد لارو به مدت سه روز قرار می گیرد. ژله رویال همیشه به طور مستقیم به ملکه یا لارو کارگر داده شده و در کندو ذخیره نمی شود. تنها زمان ممکن بری برداشت ژله رویال زمان پرورش ملکه در مقطع بچه دهی کلنی می باشد. آنچه ملکه را از زنبوران کارگر متمیز می سازد نحوه تغذیه در طول مراحل لیسه ای ( شفیره ای) است. در واقع تمامی تخم های ماده می توانند به یک زنبور ملکه تبدیل شوند اما این تنها زمانی ممکن است که طی تمامی مراحل تکامل، شفیره ها همچون یک زنبور ملکه مورد مراقبت قرار گیرند و از ژله رویال تغذیه شوند. پرورش ملکه که توسط مکانیسم هی پیچیده ی در درون کندو تنظیم می شود، یک سری کنش و واکنش هی هورمونی و شیمییی در شفیره جوان به وجود می آورد که موجب تبدیل شفیره به زنبور ملکه می شود. یک زنبور ملکه از خیلی جهات با یک زنبور کارگر متفاوت است.

ژل رویال(شاه انگبین) چیست؟

ژله رویال توسط غدد بزاقی حلقی کارگران جوان ترشح شده که به واسطه آن دیگر لارو های کندو را تغذیه کرده این در حالی است که تغذیه لاروهای کارگر توسط ژله رویال از روز سوم رشد ، متوقف شده در حالی که لارو های انتخابی بجهت ملکه شدن همچنان از ژله رویال تغذیه میکنند .

از آنجا که تولد ملکه جوان در یک کندو در فصول خواص و تحت شرایط خواص کندو امکان پذیر میباشد . تولید ژله رویال یک کاراساسی بوده و توسط زنبورداران متخصص تحت شرایط آزمایشگاهی خاص صورت پذیر است و نیاز به آموزش دارد .

ترکیب ژله رویال شامل :

آب
66
درصد

مواد قندی
15
درصد

پروتید
10
درصد

لیپید
6
درصد

فاکتور R
3
درصد

ویتامین ، ریزعنصرها و نمک های معدنی
1
درصد


ژله رویال ماده ی است که به وسیله یک جفت غده مغزی زنبوران کارگر پرستاز در سنین 3 تا 12 روزگی ترشح و مورد استفاده ملکه در تمام طول عمر و نوزادان زنبور کارگر در مراحل اولیه رشد لارو به مدت سه روز قرار می گیرد. ژله رویال همیشه به طور مستقیم به ملکه یا لارو کارگر داده شده و در کندو ذخیره نمی شود. تنها زمان ممکن بری برداشت ژله رویال زمان پرورش ملکه در مقطع بچه دهی کلنی می باشد. آنچه ملکه را از زنبوران کارگر متمیز می سازد نحوه تغذیه در طول مراحل لیسه ای ( شفیره ای) است. در واقع تمامی تخم های ماده می توانند به یک زنبور ملکه تبدیل شوند اما این تنها زمانی ممکن است که طی تمامی مراحل تکامل، شفیره ها همچون یک زنبور ملکه مورد مراقبت قرار گیرند و از ژله رویال تغذیه شوند. پرورش ملکه که توسط مکانیسم هی پیچیده ی در درون کندو تنظیم می شود، یک سری کنش و واکنش هی هورمونی و شیمییی در شفیره جوان به وجود می آورد که موجب تبدیل شفیره به زنبور ملکه می شود. یک زنبور ملکه از خیلی جهات با یک زنبور کارگر متفاوت است.

موارد مصرف بره موم

موارد مصرف بره موم در علم طب

اگر چه بره موم به عنوان یک داروی رسمی در ذنیا شناخته نشده اما در سال 1962 میلادی به بعد در روسیه از آن به عنوان دارو استفاده میشود ، همچنین در چین و کشورهای اروپای شرقی با آزمایشاتی که صورت گرفته مواد دارویی زیادی در آن شناخته شده که تکمیل کننده و مکمل یکدیگرند که به همین علت نتوانسته اند بره موم مصنوعی تولید کنند .

بره موم اثر زیادی روی معالجه کردن بیماریهای ویروسی ، آنفولانزا ، عفونت روده کوچک ، و همچنین فعالیتهای ضد قارچی و ضد باکتریایی برای نمونه در مقابل باسیلوس سوبتیلیس و آلوئی ، باسیلوس لاروه ، پروتئوس بولگاریس و ایشرشیا کولی B و همچنین باعث از بین بردن برخی تیپهای استافیلوکوکس ، استرپتوکوکس ، و گونه های سالمونلا میشود .

موارد استفاده در مقابل التهابهای درونی و خارجی بدن منقبض کننده و خاصیت ضد روماتیسمی و درد و مفاصل ، فعال کننده و تحریک کننده سیستم ایمنی و دفاعی بدن در مقابل بیماریهای عفونی و واگیردار و به عنوان یک داروی خدر کننده و بیهوشی فعالتر نسبت به کوکائین جهت معالجات موضعی ، مصرف بره موم بجای قرصهای کلروکوئین بعنوان تسکین دهنده مالاریا همراه با تب و لرزهای ستون فقرات ، توسعه شده است . ( Mathew kawa 1989 )

کاربردهای موم زنبور عسل

کاربرد موم :

موم در دوران قدیم جهت مومیایی کردن مردگان مورد مصرف قرار می گرفت .

ساختن رنگ و کاربرد های هنری

ماده ای غیر قابل جایگزین برای نگهداری ملزومات چوبی از جمله مبلمان منزل و پارکتهاو کفپوشهای چوبی میباشد چرا که علاوه بر نگهداری و ایجاد شفافیت طبیعی چوب ، بوی معطر آن فضا را تصفیه کرده و حشرات را دور می سازد .

ساختن شمع

لوازم آرایشی و بهداشتی و دارویی

امروزه استفاده از موم های طبیعی پرس شده در کندو های برداشت شهد بسیار رایج شده چرا که دراین حالت زنبورها تنها کارشان پر کردن آنها میباشد ، به این ترتیب ، زنبورداران عمدتاً تولید موم را به دلایل اقتصادی متوقف می کنند زیرا برای ساختن یک کیلو گرم موم ، زنبور باید چند کیلوگرم عسل مصرف نمایید

خواص و عمل مومها در تهیة فرآورده های آرایشی و بهداشتی :

مومها در روغن ، محلول بوده و به این سبب باعث افزایش خاصیت نرم کنندگی مواد بر روی پوست می شوند .

مومها بعنوان مواد اولیه و ثانویه امولسیون کننده مصرف می گردند .

مومها بعنوان قوام دهنده امولسیون ها بوده و بافت (ساختمان) و صافی آنها را بهبود می بخشند.

در مواد خاصیت شفاف کننده و قالب پذیری ایجاد می کنند .

خواص دارویی گرده

گرده دارای تمامی مواد و عناصر غذایی پر مصرف و کم مصرف در بدن انسان است موادی چون اسیدهای آمینه ضروری مواد معدنی پرمصرف یا کم مصرف در بدن، ویتامینها و اسیدهای چرب ضروری، همه به مقادیر زیاد یا متوسط در گرده یافت می شود. بسیاری از مردم چنان تغذیه می کنند که علی رغم خوردن غذاهای مقوی، همواره کمبود برخی عناصر معدنی و بخصوص ویتامینها از جمله ویتامین E را دارند. از آنجا که مصرف کامل غذاها در بدن انسان و حیوانات مستلزم وجود تمامی عناصر و مواد مورد نیاز به مقدار کافی است و کمبود برخی مواد موجب کاهش بازده مصرف سایر مواد غذایی می شود مصرف گرده بعنوان مکمل غذایی می تواند این کمبودها را برطرف کند و باعث بالا بردن بازده متابولیسم مواد غذایی در بدن شود به همین جهت ملاحظه می شود که با مصرف گرده یا خاویار که حاوی ویتامینهای A و E فراوان هستند، شخص احساس افزایش قدرت بدنی و قدرت جنسی می کند. این توجیه از نظر یک متخصص تغذیه کاملا قابل قبول است. به همین ترتیب، چنانچه ویتامینهای A و E و عناصر معدنی کم نیاز و اسیدهای آمینه ضروری از هر منبع غذایی یا مکمل به انسان برسد، هر نوع کمبود این مواد مرتفع می شود و سوخت و ساز سایر مواد نیز بخوبی و با بازده بالا انجام می شود و مشابه اثرات مصرف گرده یا خاویار را شخص احساس خواهد کرد. به هر حال، بدلیل حساس بودن برخی اشخاص نسبت به مصرف گرده، مصرف آن باید با مقدار اندک؛ مثل، یک گرم در روز شروع شود و چنانچه حساسیتی به بار نیامد، می توان مصرف آن را تا حداکثر 12 گرم در روز (4 بار در روزهر بار سه گرم) افزایش داد.

ارزش غذایی گرده

تعاریف فراوانی از خواص شگفت انگیز گرده برای مصرف در تغذیه انسان شده است. بی شک گرده بعلت داشتن پروتئین بالا و مقادیری از مواد معدنی، ویتامین ها و چربی ها، یک ماده مغذی است و همانطور که به همراه شهد، تنها غذاهای زنبوران عسل را تشکیل می دهند، قطعاً می تواند بعنوان یک ماده مغذی در تغذیه انسان و حیوانات نیز مطرح باشد. اما برخی از نوشته ها حاکی از خواص خارق العاده گرده در تغذیه انسان است که قطعا این خواص ارتباطی با مواد غذایی معمولی موجود در گرده ندارد، زیرا این مواد در غذاهای دیگر نیز بمقدار کم و بیش یافت می شود. بنابراین باید مواد خاصی در گرده وجود داشته باشد که بتواند سبب اثرات شگفت انگیزی چون دادن نیروی جوانی، افزایش قدرت جنسی در مردها و ... شود. از قدیم مصرف گرده در تغذیه انسانها مطرح بوده است، اما در سالهای اخیر، برخی از مردم با قرار گرفتن تحت تاثیر تبلیغات شرکتهای فراوری مواد غذایی که برای سود جویی، گرده را بعنوان یک ماده غذایی و دارویی خارق العاده معرفی کرده اند، به خوردن گرده روی آورده اند. ورزشکاران حرفه ای از گرده نیز همچون خاویار و برخی مواد دیگر بعنوان غذای خاص نیروزا استفاده می کنند. به هر حال بر اساس نظریات علمی، گرده از لحاظ تمامی اسیدهای آمینه ضروری، ویتامینها، مواد معدنی و ... یک منبع غذایی غنی، مغذی و مقوی به حساب می آید و د تغذیه زنبور عسل نقش بسیار مهمی دارد.

در تغذیه انسانی مصرف گرده فقط بمقدار یک قاشق چای خوری بهمراه عسل در چهار نوبت از شبانه روز توصیه شده است. اما در مورد خواص خارق العاده گرده و موادی چون خاویار و ... شاید بتوان به شرح زیر چنین خواصی را تشریح و احتمالا توجیح کرد.

گرده گل

اندازه گرده گل از کوچکترین آن (Myosotis ) یک هزارم میلیمتر تا بزرگترین آن گرده گل کدو دو دهم میلیمتر با رنگهای متنوع از زرد کم رنگ تا قرمز و قهوه ای کاملاً متنوع است .

در کنار عسل و عسلک، گرده گل (عنصر پرزینگی گل) مهمترین غذایی است که زنبور عسل برای زیستن و رشد بدان نیاز دارد و آن را از روی گلهای گیاهان جمع آوری و به کندو آورده و صرف تغذیه لاروها می نماید. بدون گرده لاروها و زنبورها قادر به ادامه حیات نیستند، البته موادی وجود دارند که در مواقع ضروری برای مدت کوتاهی می توانند تا اندازه ای جانشین گرده گل شود و کمبودش را نسبتا جبران نماید ولی جانشینی دائمی مشکل و غیرممکن است.

در حال حاضر قیمت هر 100 گرم گرده گل بطور متوسط بین 15 الی 25 هزار تومان متغیر است

برای تشخیص دقیق نوع گل و منطقه ای که عسل از آن تهیه شده ار ست ، اقدام به تجزیه گرده گل میکنند که هیچگونه احتمال اشتباه در آن نیست از این طریق ، میتوان ارزش عسلهای موجود در بازار را تشخیص داد و آنهایی که می خواهند عسلهایی را به جای نوع دیگر معرفی کنند ، نا اُمید کرد .

تنها با دیدن خواص فیزیکی ظاهری عسل ( شکل ظاهری ، طعم ، رنگ و عطر ) نمی توان با اطمینان کیفیت آنرا مورد تائید قرار داد و تنها روش بدون خطا برای ارائه کارت هویت برای یک عسل، همان تجزیه گرده گل است، زیرا عسل دارای تعداد بی شماری گرده بوده ( تنها در یک کیلوگرم عسل ، چند میلیون گرده گل یافت می شود که معمولاً از دید چشم غیر مسلح پوشیده است ) .

گرده گل، موم و بره موم

همین امروز اگر زنبور عسل از بین برود هزاران نوع از گیاهان از بین خواهد رفت و از کجا معلوم که تمدن ما از بین برود- موریس مترلینگ


 

 

...

محمد علی معمار : ساعت ٧:٤۸ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


تالس اهل میلتوس [2]

نوشته  :کاتلین نرتن

ترجمه : عبدالعلی عنایتی

تالس اهل میلتوس سیاستمدار ، مهندس ، ستاره شناس ، ریاضی دان و فیلسوف بوده است . چنین فعالیتی در حوزه های گوناگون  در میان اهل علم در یونان باستان غیرمتعارف نبوده است . اما به عقیده ی پلوتارک" تالس تنها انسان خردمند زمان خود بود که تفکرات خود را به آن سوی حوزه ی عملی کشانده است ." [2][2]زیرا تالس همیشه در جستجوی پاسخگویی به سوال های عملی نبوده است . او در میان بعضی از مردم به عنوان "خردمند دور از احتیاط."معروف بود . افلاطون داستانی را نقل می کند که تالس به درون چاه افتاد چون سخت مشغول نگاه کردن به ستاره های آسمان بود .

اما همین به ظاهر مشاهده کردن بی احتیاط ستارگان منجر به دستورات عملی در دریانوردی گردید. تالس همانند دریانوردان فینیقی ستاره های کوچک دب اکبر را اندازه گرفت .[3][3] تالس با بکار گیری از دانش خود در پیش بینی محصول روغن زیتون و با در اختیار گرفتن  امتیاز انحصاری دستگاه های روغن گیری از کاربردی بودن فلسفه دفاع کرده است

علی رغم بعضی از انتقادات تالس بسیار مورد احترام است .برطبق نوشته هایی که به نظر پاسینیاس برمعبد دلفی حک شده است ، تالس یکی از هفت انسان خردمندی است که مولف  " رهنمود های سودمند برای زندگی انسانها " [4][4]است . افلاطون با استفاده از این رهنمود ها نظیر "خودت را بشناس" می گویدکه تالس وهفت  انسان های خردمند دیگر شیفته فرهنگ اسپارت بوده اند .

نمونه دیگری ازاظهار نظر هم روزگاران تالس در سولون پلوتارک می بینیم. [5][5]به قول پلوتارک کوآن ها سه پایه ای را که گفته می شود متعلق به هلن اهل تروآ بوده در تور ماهیگیری شان یافته اند . کاهنه دلفی خدای آپولو به آنها گفت سه پایه را به خردمندترین انسان بدهند . سه پایه به تالس داده شده است .

دراصل اندیشه های تالس ابتکاری نبوده است .تالس مدت زمان قابل توجه ای در مسافرت بود و به تفکر در باره تجارت مشغول بوده است نظربراین است که تالس در طول سفراطلاعات گردآورده و آنها را به عالم یونانی می آورد . مثلا تالس خورشید گرفتگی سال585 ق.م.راپیش بینی کرده است . این پیش بینی به احتمال قوی بر پایه ی تحقیقاتی بود که کاهنان بابلی انجام داده بودند .

تالس نظریه های هندسی را که ممکن است از مصر آورده باشد مطرح کرده است .این نظریه ها مهم هستند زیرا آنها بنیاد ریاضیات یونانی را بنا نهاده اند . تالس ثابت کرده است که

1-    قطر، دایره رابه دو قسمت مساوی تقسیم می کند

2-    زوایای قاعده یک مثلث متساوی الساقین مساوی هستند .

3-    زوایای متقابل به راس مساوی هستند

4-    زوایای متناظر در یک مثلث ضلع های متناسب دارند

 

 

 

همچنین کیهان شناسی تالس دلیل دیگری بر تاثیر غیر یونانی  است .او باورداشت که زمین بر روی آب شناور است . که شبیه نظر مصریان است آنها زمین پهن را برروی آب شناور می دانستند .تالس همچنین معتقد بود که همه چیز از آب است . با وجود این تالس باور داشت که همه چیز پر از خدایان است .[6][6]همچنین کیهان شناسی اش  برای نخستین باراین نظر که خدایان عهده دار اساس زندگی هستند جدا می شود  . این جدایی منجر به این شد که علم یک گام  پیشرفت کند همچنان که ضروری است  جدا کنیم طبیعت را از ماوراء طبیعت وقتی که پرسشهای علمی را تنظیم می کنیم .

اندیشه تالس که آب مادةالمواد است مورد انتقاد آنکسیمندر(c.550) قرار گرفت . آنکسیمندر فکر نمی کرد آب می تواند منبع برای همه ی چیز ها باشد چون آب آتش را خاموش می کند . آنکسیمنس c.525))همچنین مخالف کیهان شناسی تالس بود . و به جای آب آناکسیمنس استدلال کرد که هوا اجزاء اولیه زمین است .

علی رغم انتقاد های معاصرین و عقیده های مخالف فیلسوفان بعدی تالس به عنوان فیلسوف مهم پیشا –سقراطی باقی مانده است . تالس سهم مهمی در قضیه های ریاضی و ستاره شناسی داشته  و پیشگام در حوزه ی فلسفه طبیعی بوده است .


 



 

 

 

 

 

 

...

محمد علی معمار : ساعت ٧:٤۸ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


تالس [1][1]

ترجمه: عبدالعلی عنایتی

زندگی او

تالس پدر فلسفه یونان باستان است چون او اولین کسی بود که این نظریه را پروراندکه جوهر مادی ، همه ی پدیده های طبیعت را تبیین می کند ، . در حدود 624 ق.م. در میلتوس به دنیا آمد، و او را پدر مکتب ایونی که مکتب میلتوسی نیز نامیده می شود ، می دانند .تالس گردشگر مشتاقی بود . چنانکه هیروفومورس اهل رودس در گزارشش اشاره می کند که تالس با سایه اهرام ارتفاع اهرام را به دست اورد . تالس مشاهده کرد زمانی که سایه ما برابر با طول قد ماست سایه اهرام برابر ارتفاع اهرام است .برای حکمای قرن ششم یونان باستان ( مثلا ، سولون، ر.ک. تیمائوس ) مرسوم بود که از یونان باستان بازدید و منابع سنتی را مطالعه کنند . پروکلس درشرح اقلیدس ذکر می کند که" تالس مصر را ترک کرد و به یونان رفت تا مطالعه هندسی اش را ادامه دهد "(1).  هم چنین تالس به عنوان یکی از حکمای هفتگانه یونان باستان مطرح است .او در سن پیری وقتی که مسابقه های پهلوانی را تماشا می کرد در اثر گرمازدگی در گذشت . سنگی که بر روی قبر او نهاده اند بر آ ن این جمله حک شده است . :" اینجا در قبر تنگ تالس بزرگ قرار دارد . اما شهرتش به خاطر حکمت به آسمان ها می رسد ".(1)

آب به عنوان نخستین اصل

تالس اولین فیلسوف یونانی بود که در باره ی عنصر اولیه  ی مادی ی همه ی چیز ها و پدیده های کیهانی اندیشه  کرد ،و آن را آب می دانست . احتمالا دلیل عقلی ای که تالس را به این نتیجه رساند اهمیت آب در زندگی و طبیعت بود . در اسطوره شناسی اورفه ای و کیهان شناسی، ما آب و زمین را یکی از اولین عناصر کیهانی آفرینش کیهان می یابیم .داماسیوس در" اصول" می نویسد" الاهیات اورفه ای که گفته می شود مطابق با هیروتیموس و هلانیکوس ( اگر در حقیقت او همان شخص نباشد ) است به قرار زیر می باشد : آب از آغاز موجود بود، و ماده ای است که زمین منجمد شده آن است ."(1) آب، هوا، آتش یا هر اصل دیگری در دوره ی پیشا- سقراطی اصل زندگی ، روح و عمومانیروی طبیعت زندگی بودند .یونانی های باستان این نیرو را فیسته نامیدند. اسطوره شناسی و الاهیات اورفه ای بر اساس یاداشت های داماسیوس است .

ستاره شناسی و ریاضیات

تالس نه تنها یک فیلسوف بزرگ بلکه یک ستاره شناس و ریاضی دان بزرگی هم بود .هراکلیتوس می گوید که " تالس اولین کسی بود که به نتایج ستاره شناسی دست یافت ". تالس پس از یک سری مشاهدات تجربی طولانی خورشید گرفتگی 585ق.م.را پیش بینی کرد، و شعر مقفای حماسی در باره ی کره ی کیهانی سرود . دیو گنس لائرتیوس در کتابش زندگی ها و عقاید فیلسوفان برجسته می نویسد " بعضی ،از جمله کوئریلوس،اظهار کردند که او اولین کسی بود که ازجاودانگی روح حمایت کرد.او اولین کسی بود که مسیر خورشید را از انقلاب تا انقلاب تعیین کرد ، و مطابق با نظر بعضی اولین کسی بود که اعلام کرد اندازه ی خورشیدباید یک هفتصد وبیستم دایره ی خورشیدباشد ، و اندازه ی ماه همان کسر از دایره ی ماه .....می گویند او فصول سال را کشف نمود و آن را به 365روز تقسیم کرد"(5). افلاطون در ته تتوس ((174داستان جالبی را در باره ی تالس می نویسد ."دختر خدمتکار شوخ و زیبای تراکیایی تالس هنگامی که او ستارگان بالای سر خود را خیره نگاه می کرد و در گودال افتاد، به به او باریشخند گفت: او مشتاق است که در باره ی چیز هایی که در آسمان است بداند اما از پشت سر و جلوی پای خود غافل است .تالس به عنوان یک ریاضی دان به خاطر قضیه اش مشهور است پروکلس سه  قضیه را به تالس نسبت می دهد قطر دایره را به دو قسمت تقسیم می کند ؛زوایا در قاعده ی مثلث متساوی الساقین برابر هستند ؛ زوایای متقابل به راس مساوی هستند .هرودوت سند مهمی در مورد فعالیت های سیاسی و مهندسی تالس ارائه می دهد . او می نویسد " وقتی که او به رودخانه هلیس آمد ، سپس، آن طور که من می گویم ، کراسوس ارتشش را از روی پل هایی که وجود داشت عبور داد ، اما مطابق گزارش عمومی یونانی ها ، تالس میلتوسی ارتش او را از رودخانه عبور داد "(1)

نوشته های او

دیوگنس لائرتیوس می نویسد " بر طبق نظر بعضی او کتابی از خودبر جای نگذاشت؛ زیرا" ستاره - راهنمای دریایی" منسوب به اوست و گفته می شود اثر فوکوس اهل سامیان است . کالیماخوس او را کاشف دب اصغر می داند ،و در باره ی آن می نویسد ..........بر طبق نظر بعضی او تنها دو کتاب نوشته است در باره ی انقلاب و در باره ی اعتدال و بقیه را نا مفهوم باقی گذاشت (1) پاره ای از قطعات فلسفی تالس راما می توانیم در آثار شاگردانش و متون فیلسوفان بعدی هم چون ارسطو( در باره ی نفس) بیابیم.

متن ها

دیوگنس لائرتیوس در نخستین کتابش " زندگی هاو عقاید فیلسوفان برجسته " (4) و (5)

(1) ازمیان همه ی چیز هایی که وجود دارند ، قدیمیترین آنها خداست، زیرا اوآفریده نشده است .

(2) کیهان زیبا ترین است ، چون آن عمل خدااست.

(3) فضا بزرگتر است چون همه چیز را در بر می گیرد.

(4) چابکترین ذهن است چون هر جایی به سرعت می رود.

(5) نیرو مند ترین ضرورت است زیرا ماده ی همه ی چیز هاست .

(6) عاقلترین زمان است چون هر چیزی را به روشنایی می آورد .

(7) هر چیزی که شما به پدر و مادر خود می دهید،باید منتظر باشید که همان را از فرزندانتان در یافت می کنید .

(8) فرقی بین مرگ و زندگی وجود ندارد.

(9) خودت را بشناس.

(10) شخصی از او می پرسد کدام پیرتر هستند ، شب یا روز ، و او پاسخ می دهد " شب یک روز پیر تر است ".

(11) شخصی از او می پرسد خوش بخت ترین انسان کیست و او جواب می دهد " کسی که بدنی سالم ، ذهنی مبتکر و طبیعتی سر به راه دارد ".

ارسطو در متافیزیک می نویسد.1) 983b)

".....زیرا باید جوهر طبیعی ای باشد ، خواه یکی باشد یا بیشتر از یکی ، به نحوی که چیز های دیگر از آن به وجود می آیند در حالی که خود آن حفظ شده است .اما در باره ی تعداد و شکل این نوع اصل آنها با هم موافق نیستند . اما تالس که بنیانگذار این نوع از فلسفه است ، می گوید که آن آب است ..."

ارسطو در در باره ی نفس می نویسد.(1)

دیگران می گویند که زمین بر روی آب است . زیرا این قدیمی ترین گزارشی است که ما دریافت کرده ایم. آن ها می گویند تالس اهل میلتوس آن را گفته است ، زمین مانند یک کنده یا همانند آن شناور روی آب می ماند . (زیرا هیچ یک از اینها طبیعت شان نیست که در هوا بمانند مگر روی آب)-اگر چه که همان استدلال برای آبی که نگه دارنده زمین است و نه خود زمین بکار نمی رود  "

هراکلیتوس می نویسد .(1)

"چون جوهر طبیعی مرطوب ، خو می گیردو دست خوش تغیرات گوناگون می شود زیرا آن به آسانی به شکل هر چیز متفاوتی در می آید : قسمتی از آن که بیرون می آید هوا را می سازد .و قسمت دیگر آن از هوا در اتر بر افروخته می شود ، زمانی که آب در هم فشرده می شودو به لجن و گل تغییر می یابد ، زمین درست می شود .بنابر این تالس اظهار کرد که ازچهارعنصرآب از همه فعالتر  است، ،و آن همچون یک علت است."

سنکا می نویسد.(1)

" زیرا او[تالس]  گفت که جهان بر آب ایستاده و مانند یک کشتی بر آب سواراست و وقتی که گفته شود به لرزش درا ، به خاطر حرکت آب واقعا تکان می خورد "

ارسطو می نویسد(1)

" و بعضی می گویند که روح همانند عقل ممزوج در جهان است ، شاید تالس به همین خاطر فکر می کرد که همه ی چیز ها پر از خدایان است ."

دیوگنس لائرتیوس می نویسد (1)

"بر طبق نظر تالس روح جاویدان است ."

اتیوس می نویسد (1)

"تالس گفت که جهان ذهن خداست ، و این که مقداری از چیز ها دارای روح و پر از شیاطین است درست از طریق رطوبت اصلی  آنجا در قدرت الهی نفوذ می کند و آنرا حرکت می دهد.

 

  کالیماخوس می نویسد   (1)

" ....چون پیروزی از آن تالس است

کسی که در قضاوت باهوش بود

ونه کمترین زیرا می گویند او ستارگان کوچک دب اصغر را اندازه گیری کرد

که از طریق آن فینیقی ها دریا نوردی می کردند ."

 



 

...

محمد علی معمار : ساعت ٧:٤۱ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


فیثاغورس

 



فیثاغورس (به انگلیسی: Pythagoras) ریاضیدان یونانی عهد کهن است.

زندگی

فیثاغورس در جزیره ساموس، نزدیک کرانه‌های ایونی، زاده شد. او در عهد قبل از ارشمیدس، زنون و اودوکس (۵۶۹ تا ۵۰۰ (پیش از میلاد)) می‌زیست.

او در جوانی به سفرهای زیادی رفت و این امکان را پیدا کرد تا با مصر، بابل و مغان ایرانی آشنا شود و دانش آنها را بیاموزد. به طوری که معروف است فیثاغورس، دانش مغان را آموخت. او روی هم رفته، ۲۲ سال در سرزمین‌های خارج از یونان بود و چون از سوی پولوکراتوس، شاه یونان، به آمازیس، فرعون مصر سفارش شده بود، توانست به سادگی به رازهای کاهنان مصری دست یابد. او مدتها در این کشور به سر برد و در خدمت کاهنان و روحانیون مصری به شاگردی پرداخت و آگاهی‌ها و باورهای بسیار کسب کرد واز آنجا روانه بابل شد و دوران شاگردی را از نو آغاز کرد.

وقتی او در حدود سال ۵۳۰، از مصر بازگشت، در زادگاه خود مکتب اخوتی (که امروزه برچسب مکتب فیثاغورس بر آن خورده است) را بنیان گذاشت که طرز فکر اشرافی داشت. هدف او از بنیان نهادن این مکتب این بود که بتواند مطالب عالی ریاضیات و مطالبی را تحت عنوان نظریه‌های فیزیکی و اخلاقی تدریس کند و پیشرفت دهد.

فیثاغورس نیز به مانند سقراط جانب احتیاط را نگاه داشت و چیزی ننوشت . تعالیم وی از طریق شاگردانش به دست ما رسیده است . اکنون روشن شده است که که شاگردان فیثاغورس ، باعث و بانی بخش اعظمی از لباس چهل تکه تفکر ، آداب و رسوم ، ریاضیات ، فلسفه و اندیشه‌های عجیب و غریبی هستند که در مکتب فیثاغورس موجود است.

شیوه تفکر این مکتب با سنت قدیمی دموکراسی، که در آن زمان بر ساموس حاکم بود، متضاد بود. و چون این مشرب فلسفی با مذاق مردم ساموس خوش نیامد، فیثاغورس به ناچار، زادگاهش را ترک گفت و به سمت شبه جزیره آپتین (از سرزمینهای وابسته به یونان) رفت و در کراتون مقیم شد.

در افسانه‌ها چنین آمده است که متعصبان مذهبی و سیاسی، توده‌های مردم را علیه او شوراندند و به ازای نور هدایتی که وی راهنمای ایشان کرده بود مکتب و معبد او را آتش زدند و وی در میان شعله‌های آتش جان سپرد.

این جمله معروف را دوستدارانش در رثای او گفته‌اند: «Sic transit gloria mundi» یعنی «افتخارات جهان چنین می‌گذرند».

وی نظرات ریاضی خویش را با ترهات فلسفی و باورهای دینی درهم آمیخته بود. او در عین حال هم عارف و هم ریاضیدان بود و بقولی یکدهم شهرت او نتیجه نبوغ وی و مابقی ماحصل ارشاد و رسالت اوست.

فیثاغورس و مسئلهٔ استدلال در ریاضیات

برای آنکه نقش فیثاغورس را در تبیین اصول ریاضیات درک کنیم، لازم است کمی درباره جایگاه ریاضیات در عصر وی و پیشرفتهایی که تا زمان وی صورت گرفته بود، بدانیم که این هم به نوبه خود، در خور توجه است. جالب است بدانید با اینکه مبنای ریاضیات بر «استدلال» استوار است، قبل از فیثاغورس هیچ کس نظر روشنی درباره این موضوع نداشت که استدلال باید مبنی بر مفروضات باشد. به عبارتی استدلال، مسئلهٔ تعریف شده‌ای نبود.

در واقع می‌توان گفت بنا به قول مشهور، فیثاغورس در بین اروپاییان اولین کسی بود که روی این نکته ا صرار ورزید که در هندسه باید ابتدا «اصول موضوع» و «اصول متعارفی» را معین کرد و آنگاه به اتکاء آنها که «مفروضات» هم نامیده می‌شوند، روش استنتاج متوالی را پیش گرفت به پیش رفت. از نظر تاریخی «اصول متعارفی» عبارت بود از «حقیقتی لازم و خود بخود واضح».

اینکه فیثاغورس استدلال را وارد ریاضیات کرد، از مهم‌ترین حوادث علمی است و قبل از فیثاغورس، هندسه عبارت بود از مجموعه قواعدی که ماحصل تجارب و ادراکات متفرق بوده‌اند؛ تجارب و قواعدی که هیچگونه ارتباطی با هم نداشتند حتی کسی در آن زمان حدس نمی‌زد مجموعهٔ این قواعد را بتوان از عدهٔ بسیار کمی اصول نتیجه گرفت. در صورتی که امروزه حتی تصور این موضوع که ریاضیات بدون استدلال چه وضع و حالی داشته است برای ما ممکن نیست. اما در آن عصر این موضوع گام بلندی به سوی نظام قدرتمند هندسه محسوب می‌شد.

مجمع فیثاغوری

بنیان فلسفی مجمع فیثاغوری بر آموزش رازهای عدد قرار داشت. به اعتقاد فیثاغورسیان، عدد، بنیان هستی را تشکیل می‌‌دهد، علت هماهنگی و نظم در طبیعت است، رابطه‌های ذاتی جهان ما، حکومت و دوام جاودانی آن را تضمین می‌کند. عدد، قانون طبیعت است، بر خدایان و بر مرگ حکومت می‌‌کند و شرط هرگونه شناخت و دانشی است. چیزها، تقلید و نمونه‌ای از عدد هستند.

چنین برداشت ستایش‌آمیزی از عدد، با خیال‌بافی‌های اسرارآمیزی درآمیخته بود، که همراه با مقدمه‌های ریاضی، از کشورهای خاورنزدیک اقتباس شده بود.

فیثاغوریان، ضمن بررسی نواهای موزون و خوش‌آهنگی که در موسیقی به دست می‌آید، متوجه شدند که آهنگ موزون روی صدای سه سیم، زمانی به دست می‌آید که طول این سیم‌ها، متناسب با عددهای ۳ و ۴ و ۶ باشد. فیثاغوریان این بستگی عدد را در پدیده‌های دیگر نیز پیدا کردند. از جمله، نسبت تعداد وجه‌ها، راسها و یال‌های مکعب هم برابر است با نسبت عددی ۶:۸:۱۲.

همچنین فیثاغوریان متوجه شدند که اگر بخواهیم صفحه‌ای را با یک نوع چندضلعی منتظم بپوشانیم، فقط سه حالت وجود دارد؛ دور و بر یک نقطه از صفحه را می‌توان با ۶ مثلث متساوی‌الاضلاع، با ۴ مربع، و یا با ۳ شش‌ضلعی منتظم پر کرد، به طوری که دور و بر نقطه را به طور کامل بپوشاند. همانطور که مشاهده می‌شود، تعداد این چندضلعی‌ها با همان نسبت ۳:۴:۶ مطابقت دارد و اگر نسبت تعداد اضلاع این چندضلعی‌ها را در نظر بگیریم، به همان نسبت ۳:۴:۶ می‌رسیم.

بر اساس همین مشاهده‌ها بود که مکتب فیثاغوری اعتقاد داشت همهٔ پدیده‌های گیتی از بستگی‌های عددی مشخصی پیروی می‌کنند و یک هماهنگی وجود دارد. از جمله فیثاغوریان گمان می‌کردند فاصلهٔ بین اجرام آسمانی را تا زمین در فضای کیهانی می‌توان با نسبت‌های معینی پیدا کرد. به همین دلیل بود که در مکتب فیثاغوری به بررسی دقیق نسبتها پرداختند. آنها به جز نسبت حسابی و هندسی، دربارهٔ نوعی بستگی هم که به همساز یا توافقی معروف است، بررسی‌هایی انجام دادند.

سه عدد را به نسبت همساز گویند وقتی که وارون آنها به نسبت حسابی باشد. به زبان دیگر سه عدد تشکیل تصاعد همساز یا توافقی می‌دهند، وقتی وارون آنها تصاعد حسابی باشد. سه عدد ۳، ۴ و ۶ به نسبت توافقی هستند، زیرا کسرهای ۱/۳، ۱/۴ و ۱/۶ به تصاعد حسابی هستند زیرا:

1 / 4 − 1 / 3 = 1 / 6 − 1 / 4

 

به مناسبت اهمیت بی‌اندازه‌ای که مکتب فسثاغوری برای عدد قایل بود و فیثاغوریان توجه زیادی به بررسی و کشف ویژگی‌های عددها می‌کردند، در واقع، مقدمه‌های نظریه عددها را بنیان گذاشتند. با وجود این،مکتب فیثاغوری هم، مانند همه یونانی‌های آن زمان، عمل محاسبه را دور از اعتبار خود، که به فلسفه مشغول بودند، می‌دانستند. آنها مردمی را که به کارهای معیشتی و عملی می‌پرداختند و بیشتر از برده‌ها بودند، پست می‌شمردند و لوژستیک می‌خواندند. فیثاغورس می‌گفت که او حساب را والاتر از نیازهای بازرگانی می‌داند.به همین مناسبت در مکتب فیثاغوری، حتی شمار عملی هم مورد توجه قرار نگرفت. آنها تنها در باره ویژگی‌های عددها کار می‌کردند. در ضمن، ویژگی عدد را هم به یاری ساختمان‌های هندسی پیدا می‌کردند. با وجود این،رواج نوعی دستگاه مناسب برای عدد نویسی را در یونان، به فیثاغوریان و یا هواداران نزدیک آنها نسبت می‌دهند.در این نوع عدد نویسی که از فینیقی‌ها گرفته بودند، از حرف‌های الفبای فینیقی، برای نوشتن عددها استفاده شد: ۹ حرف اول الفبا برای عددهای از 1 تا ۹، ۹ حرف بعدی برای نشان دادن دهگان (۲۰،۱۰،...،۹۰) و ۹ حرف بعدی برای صدها (۲۰۰،۱۰۰،...،۹۰۰). برای حرف از عدد تشخیص داده شود، بالای عدد خط کوتاهی می‌گذاشتند. برای نشان دادن عددهای بزرگ‌تر از نشانه‌های اضافی استفاده می‌کردند. وقتی نشانه‌ای شبیه ویرگول را جلو عددی می‌گذاشتند، به معنای هزار برابر آن بود، برای ده هزار برابر عدد، یک نقطه جلو عدد می‌گذاشتند.

ریشه‌های شرقی دانش فیثاغورسیان

کالین رنان، پژوهشگر و نویسنده‌ی چند کتاب درباره‌ی تاریخ علم و از نویسندگان دانش‌نامه‌ی بریتانیکا، در کتاب تاریخ علم کمبریج، به گوشه‌هایی از ریشه‌های شرقی دانش یونانیان اشاره کرده است:

فیثاغورس نزدیک سال 560 پیش از میلاد در جزیره‌ی ساموس(در 50 کیلومتری میلتوس) به دنیا آمد. او به یک جنبش نوزایی مذهبی پیوست که پیروان آن باور داشتند روح می‌تواند از تن بیرون رود و به بدن انسان دیگری وارد شود و این باور به احتمال زیاد ریشه‌ی شرقی دارد. فیثاغورس در جوانی از مصر و بابل دیدن کرد و شاید همین دیدار بود که به او انگیزه داد ریاضیات بخواند و بگوید همه چیز عدد است.(صفحه‌ی 100)

فیثاغورس می‌توانست قانون 3-4-5 را که درباره‌ی طول ضلع‌های مثلث قائم الزاویه است، از مصریان آموخته باشد، اما پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که در بابل به چیزی برخورد که ما آن را نسبت فیثاغورسی می‌نامیم. بابلی‌ها پی برده بودند که عدهای نسبت می‌توانند 3-4-5 یا 6-8-10 یا ترکیبی از این دست باشند که اگر بزرگ‌ترین عددش مربع شود برابر مجموع مربع‌های دو عدد دیگر خواهد بود. این گام بلندی به جلو بود که فیثاغورسیان به‌خوبی از آن بهره گرفتند(صفحه‌ی 101).

جنبه‌ی دیگری که فیثاغورسیان فریفته‌اش بودند، میانه‌ها بود. نخست آن‌ها در فکر میانه‌ی عددی بودند(یعنی عدد میانی در تصاعد عددی سه جمله‌ای. برای مثال، در تصاعد 4،5،6، میانه عدد 5 و در تصاعد 4، 8، 12، میانه 8 است). بعید نیست که این را فیثاغورس در سفرش به بابل آموخته باشد.(صفحه‌ی 103)

اخترشناسی فیثاغورسی آشکارا بدهی فراوانی به بابلی‌ها داشت.(صفحه‌ی 104)

برگرفته از »

...

محمد علی معمار : ساعت ٧:٢٤ ‎ب.ظ در یکشنبه ٢٢ اردیبهشت ،۱۳۸٧


-